مسیر

رمضان و قرآن
هرگاه قرآن را بشناسيم، به عظمت نازل كننده آن پي ببريم و محتوايش را دريابيم، سپس با عشق، با آن ارتباط فكري و عملي برقرار كنيم، مي ‏توانيم ادعا كنيم كه با قرآن انس گرفته ‏ايم.

رمضان و قرآن

۱. رمضان، ماه بهار و انس با قرآن

رمضان، ماهي است كه در آن قرآن نازل شد. بنابراين، رابطه ويژه ‏اي ميان قرآن و ماه رمضان وجود دارد؛ يعني همان‏ گونه كه در فصل بهار، عالم طبيعت و انسان، شادابي خاص و حياتي دوباره پيدا مي ‏كند، رمضان نيز بهار قرآن است. دوستداران قرآن در اين ماه بيش از پيش به قرآن نزديك مي ‏شوند و با خواندن و يادگيري و فهميدن معارف آن، به دل ‏هايشان حيات مجددي مي ‏بخشند.

علي(علیه السلام) مي ‏فرمايد: «كتاب خداوند تعالي را ياد بگيريد؛ زيرا قرآن، بهار دل ‏هاست».[۱]
در رمضان، ماه انس با قرآن، بايد ويژگي همدم بودن با قرآن را در خود ايجاد كنيم و رابطه تنگاتنگ و جدّي با آن داشته باشيم؛ زيرا قرآن، كتاب كامل انسان ‏سازي است، به گونه ‏اي كه همه برنامه ‏ها و رموز تكامل را دربردارد. قرآن، سخن خدا است و عمل به آن، سبب پيروزي و رستگاري در دنيا و آخرت است.
هرگاه قرآن را بشناسيم، به عظمت نازل كننده آن پي ببريم و محتوايش را دريابيم، سپس با عشق، با آن ارتباط فكري و عملي برقرار كنيم، مي ‏توانيم ادعا كنيم كه با قرآن انس گرفته ‏ايم.

۲. فضيلت و آثار تلاوت قرآن

الف) پاداش الهي

آنان ‌كه كتاب خدا را مي ‏خوانند، نماز را برپا مي ‏دارند و از آنچه ما روزي ‏شان كرده ‏ايم، پنهان و آشكار به فقيران انفاق مي ‏كنند، اميد تجارتي دارند كه هرگز زيان و زوال نخواهد يافت.[۲]
آيا تا به حال با خداوند معامله كرده ‏ايد؟ معامله ‏اي كه سرمايه آن، قرآن و نماز و انفاق است.

ب) شكوفايي ايمان

شكوفايي ايمان، با قرآن خواندن به دست مي ‏آيد.[۳]
پس ما هم با خواندن آيه ‏هايي از قرآن ايمانمان را شكوفا سازيم.

ج) نورانيت و جلاي قلب‏ها

خواندن قرآن، قلب‏هاي زنگار گرفته را جلا مي ‏دهد.[۴]
چه خوب است كه روزانه با خواندن چند آيه قرآن، زنگارهاي قلب خود را شست ‏وشو دهيم.

د) كفاره گناهان

قرآن خواندن، كفاره گناهان و سپر آتش و ايمني از عذاب است.[۵]
با خواندن قرآن،مي توانيم از گناه دور شويم و خود را در برابر عذاب الهي ايمن سازيم.

هـ) دوري از تنهايي

هر كس به خواندن قرآن انس گيرد، دوري برادران و دوستان، او را وحشت ‌زده نمي‏ كند.[۶]
سخن گفتن با خداوند، به ما آرامش مي‌ دهد و از تنهايي نجاتمان مي‏ دهد.

و) دوري از فقر

هر كه قرآن بخواند، توانگري است كه ديگر فقير نمي ‏شود.[۷]
با خواندن آيه ‏هاي قرآن، خانه ‏هايمان را محل نزول رحمت الهي قرار دهيم.

ز) سعه صدر و روشني دل

بهترين ذكر و سخن، قرآن است. با قرآن است كه سينه ‏ها فراخ و درون ‏ها روشن مي ‏شود.[۸]
از خدا بخواهيم شيريني و آرامشي كه با تلاوت قرآن به دست مي ‌آوريم را دوچندان كند.

۳. آداب تلاوت قرآن از زبان قرآن

خواندن قرآن آدابي دارد كه در اينجا به برخي اشاره مي ‏كنيم:

الف) طهارت و پاكي

قرآن را جز پاكان مس نمي ‏كنند.[۹]
بدون وضو و طهارت نبايد دست يا عضوي از بدن خود را به نوشته ‏هاي قرآن برسانيم.

ب) خود را در پناه خدا قرار دادن

پس هنگامي كه قرآن را مي ‏خواني، از شيطان رانده شده به خدا پناه ببر.[۱۰]
پيش از خواندن قرآن، بايد از شيطان رجيم و رانده شده به درگاه حق پناه برد.

ج) تلاوت نيكو و با طمأنينه

قرآن را به صورت شمرده و آرام بخوان.[۱۱]
قرآن را با صداي نيكو و زيبا بخوانيم.

ديگر آداب تلاوت قرآن

- فرستادن صلوات پيش و پس از خواندن قرآن؛
- نگاه كردن به كلمات و آيات قرآن هنگام تلاوت؛
- پوشيدن لباس پاكيزه، مسواك زدن و خوش ‏بو كردن بدن پيش از تلاوت؛
- رو به قبله نشستن؛
- صحيح تلفظ كردن كلمه ‏ها و جمله ‏ها؛
- رعايت خضوع و خشوع هنگام تلاوت؛
ـ رعايت اخلاص هنگام تلاوت؛
- انتخاب مكان مناسب براي تلاوت؛
- گفتن«صَدَقَ اللّهُ الْعَلي الْعَظيم»در پايان تلاوت. 

۴. آداب شنوندگان آيه ‏هاي قرآن

الف) تدبّر و تفكر در قرآن و توجه كامل به معاني آيه ‏ها

آيا آنها در قرآن نمي ‏انديشند.[۱۲]

ب) سكوت و پرهيز از ديگر كارها

هنگامي كه قرآن خوانده شود، پس گوش فرا دهيد و سكوت كنيد؛ باشد كه مورد رحمت قرار گيريد.[۱۳]

ج) احترام قلبي نسبت به اين كتاب آسماني

۵. قرآن، كتاب هدايت

*قرآن، كتاب آسماني و معجزه آخرين سفير الهي حضرت محمد(صلی الله علیه وآله وسلّم) و بزرگ‏ترين هديه الهي براي انسان‏ها و گران ‏بهاترين ميراث پيامبر اكرم (صلی الله علیه وآله وسلّم)در ميان مسلمانان است. قرآن كتابي جامع و دربرگيرنده همه قوانين، حكمت‏ها و موعظه ‏هايي است كه براي هدايت انسان لازم است.
خداوند بزرگ، قرآن كريم را در آيه ‏هاي گوناگون چنين توصيف مي‏ كند:

* بي ‏هيچ شكي قرآن، راهنماي پرهيزكاران است.[۱۴]
آيا تاكنون انديشيده ‏ايد كه چرا قرآن، كتاب هدايت براي پرهيزكاران معرفي شده است؟ شايد سرّ اين مطلب در اين باشد كه پرهيزكاران با دوري از گناهان، زمينه را براي هدايت ‏پذيري فراهم كرده‏ اند.

* قرآن، هدايتي براي بشر است.[۱۵]
خداوند بشر را آفريد و قرآن را براي هدايت و راهنمايي او فرستاد تا حجت بر همگان تمام شود.بياييد با تأمل و تدبّر در آيات قرآن كريم و عمل به دستورهايش، در روز جزا شرمنده درگاه حق نباشيم.

*قرآن راه حق و باطل را روشن مي ‏كند.[۱۶]
بشر همواره در پي حقيقت و بازشناسي آن از باطل است. او مي ‏خواهد بداند حق كدام است و باطل كجاست؟ راه كدام است و چاه كجاست و چه سرمايه ‏اي بالاتر از اين كتاب آسماني و چه ميزاني دقيق‏تر از قرآن و چه فرقاني بهتر از كلام خدا.

*قرآن با عظمت است.[۱۷]
به راستي قرآن، كتاب عظيمي است؛ چون از سوي پروردگار بزرگ آمده است. رمضان نيز از عظمت قرآن، بزرگي يافته است؛ زيرا ماه نزول قرآن است.

*همانا اين قرآن، انسان را به راست ‏ترين و استوارترين راه هدايت مي‏ كند.[۱۸]
اگر مي ‏خواهيد در درست ‏ترين و بهترين راه‏ها قدم بگذاريد در قرآن بينديشيد و به آن عمل كنيد.

* شفاي دل و رحمت الهي براي اهل ايمان است.[۱۹]
براي دل زنگار گرفته ‏ام، شفا مي ‏خواهم و به رحمت الهي اميد دارم. در عين حال، زمزمه ‏اي آسماني در گوشم مي‏ پيچد كه شفاي دل بيماران و رحمت و بخشايش الهي در قرآن است. 

* سوگند به قرآني كه بيانش حكيمانه است.[۲۰]
به راستي از حكيم، جز سخن حكيمانه مي ‏شنويد؟ قرآن، كلامي حكيمانه از سوي خداوند حكيم است. درياي حكمت و معرفت است، ولي تنها آنان كه اهل حكمت و معرفتند، مي‏ توانند از اين كلام جاودانه بهره ببرند.

* اين كتاب جز براي پند و نصيحت جهانيان نيست.[۲۱]
اي عزيز! نصيحت خدا را به گوش جان بپذير و به آن عمل كن. قرآن بخوان و در آن بينديش كه بهترين نصيحت از سوي بهترين ناصحان است.

* قرآن، روشن كننده حقيقت هر چيزي است.[۲۲]
هنگامي كه فتنه ‏ها همچون تاريكي ‏هاي شب همه جا را فرا گرفته است، براي رستگاري و نجات به قرآن پناه ببريم.

* قرآن مايه هدايت و رحمت براي نيكوكاران است.[۲۳]
حالا كه خداوند وعده داده است هدايت و رحمت قرآن شامل نيكوكاران مي ‏شود؛ پس فرصت ‌هاي نيكوكاري را مغتنم شماريم.

* قرآن مايه هدايت و رحمت براي مؤمنان است.[۲۴]
اي مؤمنان! ‌اي كساني كه ايمانتان به مرحله عمل و ظهور رسيده و قلبتان با زبانتان يكي است، برشما باد بشارت خداوند كه هدايت و رحمت الهي شامل حالتان خواهد شد.

* قرآن يادآوري است براي آنان كه از خدا مي ‏ترسند.[۲۵]
گاهي هواي نفس، انسان را به وادي غفلت مي‏ كشاند و حقيقت را غبارآلود جلوه مي ‏دهد. گاهي لشكريان شيطان، سربازان رحماني نفس را فريب مي ‏دهند و اين خداترسانند كه با توسل به قرآن از اين خطر بزرگ رهايي مي ‏يابند.

* اين قرآن، بشارتي براي مسلمانان است.[۲۶]
اي مسلمانان! نزول قرآن در رمضان بر شما بشارت باد. راه را باز كنيد، فرشته ‏هاي نيكوكار كتاب آسماني قرآن را در صحيفه‏ هايي ارجمند براي شما به ارمغان مي ‏آورند. لطف الهي شامل حالتان شده و اين كتاب گران‏ قدر را براي شما فرستاده است. پس در گرامي ‏داشت اين لطف الهي بكوشيد.

 

پی نوشتها:

-------------------------------

[۱] ميزان الحکمه، ج۱۰، ص۴۸۰۹.

[۲] فاطر: ۲۹.

[۳] ترجمه غررالحکم، ج۱، ص۱۲۲.

[۴] نهج الفصاحه، تهران، نشرجاويدان، ۱۳۶۰، ص۱۸۹.

[۵] بحارالانوار، ج۹۲، ص۱۷.

[۶] ترجمه غررالحکم، ج۲، ص۱۱۷۸.

[۷] ميزان الحکمه، ج۱۰، ص۴۸۱۱.

[۸]  همان، ص۴۸۰۵.

[۹] واقعه: ۷۹.

[۱۰] نحل: ۹۸.

[۱۱] مزمل: ۴.

[۱۲] نساء: ۸۲.

[۱۳] اعراف: ۲۰۴.

[۱۴] بقره: ۲.

[۱۵] بقره: ۱۸۵.

[۱۶] حجر: ۱.

[۱۷] حجر: ۸۷.

[۱۸] اسراء:۹

[۱۹] اسراء: ۸۲.

[۲۰] يس: ۲۰.

[۲۱] تکوير: ۲۷.

[۲۲] نحل: ۸۹.

[۲۳] لقمان: ۲.

[۲۴] نمل: ۲.

[۲۵] طه: ۳.

[۲۶] نحل: ۸۹.

 

منبع : به نقل از ارمغان ۳ (گاهنامه مرکز پژوهش ‌هاي اسلامي صدا و سيما)، شماره سوم، تابستان ۱۳۸۶.

نظرات

با تشکر از زحمات دست اندرکاران این مجموعه عظیم و مبارک