مسیر

«حجاب به معنای مانع و حائلی است که بین دو چیز جدایی ایجاد می کند».البته در اصطلاح، حجاب معنای خاصی یافته که همان پوشش ویژه زنان است. به کار بردن واژه حجاب درباره پوشش زن، اصطلاح جدیدی است. فقها در قدیم کلمه «ستر» را برای پوشش به کار می بردند....

مفهوم حجاب
«حجاب به معنای مانع و حائلی است که بین دو چیز جدایی ایجاد می کند».البته در اصطلاح، حجاب معنای خاصی یافته که همان پوشش ویژه زنان است. به کار بردن واژه حجاب درباره پوشش زن، اصطلاح جدیدی است. فقها در قدیم کلمه «ستر» را برای پوشش به کار می بردند. امروزه نیز حجاب به معنای پوشش شرعی زنان به کار می رود. این تعریف و برداشت از حجاب که مستند به متون فقهی مسلمانان است، زن مسلمان را ملزم می کند که در رفتارهای فردی و اجتماعی، محدودیت هایی را برای مصالح دینی و فردی و اجتماعی اش بپذیرد.
نسبت حجاب و عفاف
عفت به معنای پاک دامنی و رعایت حد اعتدال است که موجب حفظ و احیای فضایل اخلاقی می شود. عفت باطن شامل مراقبت از ذهن و قلب در توجه به چیزهایی است که شریعت از آن نهی کرده است که بی توجهی به آن موجب از بین رفتن عفت ظاهری خواهد شد.
با توجه به تعاریف حجاب و عفاف، رابطه میان این دو، عام و خاص مطلق است. به سخنی دیگر، حجاب زیرمجموعه عفاف و از مصادیق آن برای زنان به شمار می آید. حجاب، شرط لازم برای رسیدن به عفاف است، اما شرط کافی نیست؛ زیرا عفاف شامل پوشش در گفتار و رفتار فرد می شود. بنابراین، فرد با وجود پوشش ظاهر باید غرایز خویش را مهار کند و در تعاملات اجتماعی و در گفتار و کردار خود نیز عفاف را در نظر بگیرد.
به عبارت دیگر، عفاف، روح پوشش و فلسفه آن است که موجب خود نگه داری و بازداشتن نفس انسان از محرمات و خواهش های شهوانی می شود. حجاب می تواند تحمیلی و ظاهری یا غیراختیاری باشد، اما عفاف، ارزش و فضیلتی اختیاری است.
پیشینه حجاب
حجاب یکی از ضرورت های جامعه سالم، انسانی و متمدن است. در دین اسلام نیز بر رعایت حجاب زنان تأکید شده است. پیش از اسلام نیز در ادیان گوناگون و تمدن های کهن، حجاب شکل های متفاوتی داشته است. بنابراین، اسلام حجاب را ابداع نکرده است و حکم آن تأسیسی نیست، بلکه امری است که پذیرفته شده و محدوده آن توسعه یافته و بر آن تأکید شده است.
بنا بر نقل های تاریخی، در میان قوم ها و تمدن های باستانی مانند ایران و هند نیز حجاب وجود داشته و حجاب آنان از آنچه در قانون اسلام آمده، سخت تر بوده است، اما در میان عرب جاهلیت، حجاب وجود نداشته و اسلام، حجاب را در میان اعراب رواج داده است. (مطهری، ۱۳۷۴: ۲۱) ازاین رو، اسلام در دگرگونی، تکمیل و تعدیل حجاب نقش ویژه ای دارد.
حجاب، هویت زن مسلمان و جامعه اسلامی
مسئله حجاب، در فرهنگ اسلامی با هویت زن مسلمان و جامعه اسلامی رابطه دارد؛ به گونه ای که ماهیت جامعه اسلامی و زن مسلمان بدون رعایت حجاب معنایی ندارد. ازاین رو، مسلمانان باید در باورهای دینی و ارزش های فرهنگی و حفظ هویت اسلامی خود بکوشند.
حجاب که از مؤلفه های محوری فرهنگ و تمدن به شمار می رود، در دنیای امروز نماد اسلام است. ازاین رو، برخی از کشورهای غربی و مخالفان اسلام، از حضور زنان مسلمان با حجاب می هراسند و در رویارویی با هویت اسلامی آنان، قوانین سخت گیرانه و محدودکننده ای وضع می کنند. وقتی زنان غیرمسلمان، دین اسلام را برمی گزینند، برای نشان دادن هویت اسلامی خود از حجاب بهره می برند.
عقلانیت حجاب
حجاب پیش از اینکه امری دینی و قانونی باشد، مسئله ای عقلانی است. ازاین رو، شرع نیز به آن توجه داشته است؛ زیرا هر آنچه عقل به آن حکم کند، شریعت نیز به آن حکم می کند و آن را می پذیرد.
در صدر اسلام و تاریخ تمدن اسلامی، زنان فرهیخته و دانشمندی بوده اند که با حفظ حجاب و عفاف، به فعالیت های اجتماعی می پرداختند و از نظر فرهنگی و اجتماعی نیز اثرگذار بودند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، شاهد حضور زنان باحجاب در سطوح بالای علمی و مدیریتی هستیم که به دلیل این حضور، کارآمدی عملی حجاب در اجتماع اثبات می شود و نشان می دهد حجاب یکی از آموزه های اسلام درباره شیوه حضور اجتماعی زنان است.
ما می توانیم به عقلانیت حجاب با ارزیابی و بررسی آثار فردی و اجتماعی آن بپردازیم.
آثار حجاب
حجاب دارای آثار فردی، روانی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی است که به برخی از این آثار اشاره می کنیم.
حفظ کرامت و حرمت زن
یکی از آثار مهم حجاب، تضمین کرامت و احساس ارزشمندی زنان است. زنان با اختیار پوشش مناسب به عزت، حرمت، حریت و کرامت انسانی دست می یابند و در برابر تهدید های بازار جنسی نیز در امان می مانند. به دلیل آنکه در پیکر و روح زن جاذبه های گوناگون دارد، او نمی تواند با هر هیبت و هیئتی وارد اجتماع شود، مگر آنکه برای وجود و انسانیت خود ارزشی قائل نباشد. در واقع، زنان با رعایت نکردن حجاب، نگاه تحقیرآمیزی به خودشان دارند و برای سوءاستفاده دیگران، راه را باز می کنند.
رشد شخصیت
زن مانند مرد انسان است و باید در کمالات انسانی و فضایل اخلاقی و اجتماعی رشد یابد و به تکامل برسد. این قابلیت زن امری است که با خودنمایی و جلب توجه دیگران ناسازگار است.
وقار، متانت و حرمت نگه داشتن زن در ارتباط با نامحرمان به او کمک می کند تا ضعف خود نسبت به مرد را در برتری فکری و قوت جسمی جبران کند و با حجاب و داشتن حیا و عفاف در نقش های عاطفی و اثرگذاری بر مرد، مؤثر باشد. (مطهری، ۱۳۷۴: ۹۵) افزون بر این، حجاب موجب در امان ماندن شخصیت زن و پیش گیری از آزار و سوءاستفاده بیماردلان می شود. بنابراین، یکی دیگر از آثار حجاب، کمک به سلامت و رشد شخصیت زنان است.
مسئولیت پذیری
موفقیت در برخی مسئولیت ها و حتی سپردن برخی مسئولیت ها به حجاب تکیه دارد. به همین دلیل، افرادی که بی حجابی پیشه می کنند، توان انجام آن را ندارند و هرگز نمی توانند غمخوار همنوع خود باشند؛ در برابر خانواده و اجتماع احساس مسئولیت می کنند و به مصونیت خود و اعضای خانواده و جامعه بیندیشند.
اسلام نیز برای رسیدن به موفقیت فردی و اجتماعی، استعداد و شرایطی را لازم می داند که رعایت پوشش خاص یکی از آنها به شمار می آید. فرد بی حجاب با رعایت نکردن این شرط در واقع، از قبول مسئولیت خودداری می ورزد، در پی خواسته های خود می رود و حتی دیگران را از انجام تعهدهای پذیرفته شده باز می دارد. بنابراین، حجاب هرگز به معنای محدود کردن خورده مسئولیت زن نیست، بلکه شرط موفقیت در انجام دادن مسئولیت هاست.
بهداشت روانی اجتماع
وجود حجاب و حریم میان زن و مرد، مانع از معاشرت های بی بندوبار، هیجان ها و التهاب های جنسی می شود. اسلام، تدابیری برای تعدیل و رام کردن غریزه جنسی اندیشیده و برای زن و مرد، تکلیف معین کرده است. وظیفه مشترکی که برای هر دو در نظر گرفته، مربوط به نگاه کردن است. ازاین رو، زن و مرد نباید به یک دیگر خیره شوند.
همچنین این وظیفه را هم خاص زنان مقرر کرده که بدنشان را در مقابل مردان بیگانه بپوشند و در اجتماع به جلوه گری نپردازند. دلیل اینکه در اسلام دستور پوشش به زنان اختصاص یافته است، آن است که میل به خودنمایی و خودآرایی مخصوص زنان است. بنابراین، با توجه به روح تحریک پذیر بشر و تقاضای نامحدود او در امور جنسی و از طرفی نوعی احساس محرومیت و دست نیافتن به آرزوها، موجب اختلالات روحی و بیماری های روانی می شود. (همان: ۸۴ ـ ۸۷).
استحکام پیوند خانوادگی
هر چیزی که موجب تحکیم پیوند خانوادگی و سبب صمیمیت روابط زوجین شود، برای کانون خانواده مفید است و برای ایجاد آن باید کوشید. همچنین هر چیزی که سبب سستی روابط زوجین و دل سردی آنان شود، برای خانواده زیان بار است و باید با آن مبارزه کرد.
اسلام می خواهد انواع التذاذهای جنسی به محیط خانوادگی و در چارچوب ازدواج قانونی اختصاص یابد و در اجتماع منحصراً برای کار و فعالیت باشد. بر خلاف ساختارهای غلط در برخی کشورها که کار و فعالیت را با لذت جویی های جنسی به هم می آمیزد، اسلام می خواهد کاملاً این دو محیط را از یک دیگر جدا کند.
فلسفه پوشش از نظر اجتماع خانوادگی این است که همسر قانونی شخص، از نظر روانی عامل خوشبخت کردن او به شمار برود، در حالی که در روابط آزاد، همسر قانونی از نظر روانی، یک نفر رقیب و مزاحم و زندانبان به شمار می رود. در نتیجه، کانون خانوادگی بر اساس دشمنی و نفرت پایه گذاری می شود. (همان: ۸۸ ـ ۸۹)
در جامعه ای که برهنگی بر آن حاکم است، همواره هر زن و مردی در حال مقایسه است؛ مقایسه آنچه دارد با آنچه ندارد. ازاین رو، آنچه ریشه خانواده را می سوزاند، این است که این مقایسه به آتش هوس در زن و شوهر و مخصوصاً در وجود شوهر دامن بزند. (حداد عادل، ۱۳۶۳: ۶۹)
سلامت اخلاقی و استواری جامعه
«آنچه موجب فلج کردن نیروی زن و حبس استعدادهای اوست، محروم ساختن او از فعالیت های فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی است و در اسلام چنین چیزی وجود ندارد. اسلام تحصیل علم و دانش را فرضیه مشترک زن و مرد دانسته است و فعالیت اقتصادی را برای زن منع نکرده است. پوشانیدن بدن به استثنای صورت و دست ها، مانع هیچ گونه فعالیت فرهنگی یا اجتماعی یا اقتصادی نیست. آنچه موجب فلج کردن نیروی اجتماع است، آلوده کردن محیط کار به لذت جویی های شهوانی است». (مطهری، ۱۳۷۴: ۹۲ ـ ۹۳)
کشف حجاب مقدمه اسلام زدایی
«امنیت حجاب در جامعه اسلامی، علاوه بر صیانت زن و مرد از انحرافات و مفاسد دارای یک نقش مهم سیاسی نیز هست که عبارت است از: استقلال و آزادی و سنبل مقاومت و قدرت در برابر هجوم فرهنگ های بیگانه.
یکی از ترفندهای مهم استعمارگران برای نفوذ در کشورهای اسلامی به منظور تغییر فرهنگ و غارت منابع، ترویج بی بند و باری از طریق گسترش بدحجابی و بی حجابی است.
در سده اخیر و به تبع تغییر وضع در دنیای غرب، حرکت های گوناگونی برای رفع حجاب، در کشوهای اسلامی سازمان دهی شد. جریان های مختلف اجتماعی، از جمله جنبش های دفاع از حقوق زنان، با تشکیک در چند و چون حکم حجاب و طرح دیدگاه هایی در مخالفت با آن، نقش مهمی در مقابله با حجاب در جوامع اسلامی داشته اند. بنا بر گزارش های مستند، در اواخر سده گذشته، هم در ایران و هم در قلمرو عثمانی، تغییر و تحولات بسیاری در وضع حجاب ایجاد شد که بی سابقه بود. مطرح شدن موضوع کشف حجاب در ایران که زمزمه های آن هم زمان با نفوذ و رواج افکار تجددگرایانه از سال های نخست پیروزی مشروطه آغاز شد و حدود ۲۵ سال بعد، در ۱۳۱۴ شمسی به دستور رضاشاه پهلوی اجبار و اجرا گردید». (دانش نامه جهان اسلام: ۱۳۸۷: ۱۲: ۶۰۸)
کشف حجاب در کشور ما یک حرکت استبدادی علیه فرهنگ و ارزش های اسلامی و دینی کشور بود. رژیم پهلوی با کشف حجاب به عنوان یکی از مؤلفه های مدرنیزم به اولین سنگر مقاومت یعنی زنان آسیب های فراوانی وارد آورد.
پی آمدهای کشف حجاب
واقعه کشف حجاب، علاوه بر تغییر در پوشش افراد، فرهنگ را نیز تغییر داد و زمینه وابستگی اقتصادی و فرهنگی و سیاسی به غرب را فراهم آورد. در زمینه فرهنگی استعمارگران کوشیدند با تغییر قیافه زن ایرانی به زن غربی، چاپ مجله ها و روزنامه هایی که به ظاهر به زنان تعلق داشت، زن ایرانی به شیء تبدیل شود تا به خدمت نظام استبدادی درآید. سینماها و رسانه های جمعی نیز عناصر ضد ارزشی را به دورترین نقاط کشور می بردند. حاصل این تلاش ها، نتیجه ای جز ارزش دانستن ضدارزش ها و بی ارزش کردن ارزش های ایرانی و اسلامی نداشت. (حیدریان، ۱۳۷۹: ۹۴)
در زمینه اقتصادی در وضعیت جدید، دغدغه زنان پیروی از مدهای جدید و تهیه لباس ها و زینت آلات بود. بدین ترتیب، کم کم صنایع داخلی چون نمی توانستند با مدهای جدید مقابله و رقابت کنند، از بین رفتند و سرمایه داران داخلی به جای تولید مجبور به واردات شدند و سرمایه داران استعمار، درآمدهای سرشار به جیب زدند. (همان)
مقاومت در برابر کشف حجاب
به دلیل ریشه داری تفکرات دینی و حضور طولانی مذهب در ایران، سیاست کشف حجاب با پایداری اجتماعی روبه رو شد. مردم به رهبری عالمان دینی که یکی از هسته های اصل مقاومت در ایران بودند، در برابر این برنامه ها واکنش نشان دادند. کشتار مسجد گوهرشاد مشهد، مردم را متوجه اجرای این طرح برای دولتمردان کرد. پس از سقوط رضاشاه در ایران، با مقاومت علما و متدینان، امکان حضور زنان در جامعه با رعایت حجاب شرعی فراهم شد. سرانجام در سال های منتهی به انقلاب اسلامی، استفاده از پوشش اسلامی در ایران رشد محسوسی یافت.
بدحجابی، ناهنجاری اجتماعی
حجاب، دستوری قرآنی و تکلیفی دینی است که مخاطبان آن اصالتاً مکلفان هستند، اما ماهیت این حکم، اجتماعی است. ازاین رو، رعایت یا رعایت نکردن آن ظهور اجتماعی می یابد. از سوی دیگر، اقتضای اطلاقات ادله احکام فردی و اجتماعی دین آن است که تمام مقررات دینی در جامعه اجرا شود و شارع به رعایت نشدن احکام دین راضی نیست. از لوازم این موضوع آن است که حکومت ها در جامعه اسلامی در برابر جهت گیری اخلاقی مردم و اجرای احکام شریعت در زندگی اجتماعی مسئولیت دارند و باید به حفظ شئون اجتماع ملتزم باشند و به آموزه های دینی احترام گذارند. همان گونه که دولت اسلامی نمی تواند اجازه شرب خمر علنی را حتی به پیروان ادیان دیگر بدهد، نمی تواند با رعایت نشدن حجاب در جامعه نیز موافقت کند؛ زیرا حجاب فراتر از ادای تکلیف مؤمنان، هنجاری لازم الاجرا در جامعه دینی است (دانش نامه جهان اسلام، ۱۳۸۷، ج ۱۲: ۶۰۸) بنابراین، بدحجابی، ناهنجاری اجتماعی است که جزو مصادیق حجاب به شمار نمی آید و مقدمه ای برای بی حجابی است. ترویج بدحجابی در جامعه سبب می شود اهدافی را که استعمارگران در کشف حجاب به آن رسیدند، با نهادینه سازی بدحجابی به آن دست یابند.
عوامل بدحجابی
بدحجابی مانند هر ناهنجاری اجتماعی دیگر، عوامل و ریشه های متفاوتی دارد که در ادامه به برخی از عوامل اشاره می کنیم.
عوامل تربیتی و آموزشی
الف) تبیین نادرست از جدایی حجاب از نگاه دین و عقل برای فرد، در مدرسه و خانواده: با وجود آنکه بدحجابی نشانه ضعف و تردید نسبت به اصالت حجاب در فرد است، در عین حال معرف ضعف و سستی میان افراد خانواده مسلمان است. (صبور اردوبادی، ۱۳۶۷: ۲۹)
ب) بی تفاوتی جامعه نسبت به بدحجابی و کاهش امر به معروف و نهی از منکر: به عبارت دیگر، جابه جا شدن جای معروف و منکر، با توجه به این تلقی نادرست که برخی بدحجابی را معرف نوعی شأن اجتماعی، رفاه یا روشنفکری می دانند.
ج) اثرپذیری برخی جوانان از هجوم تهاجم فرهنگ بیگانه: پذیرش الگوهای غربی و نامتناسب با هویت اسلامی جامعه ما موجب می شود که گاه جوانان با تقلید از پوشش و آرایش دختران و زنان جوامع غربی از آنان الگو بگیرند. (مسعودی پور، ۱۳۸۹: ۳۰)
عوامل روانی
الف) کمبود شخصیت اجتماعی:
معمولاً افرادی دچار تظاهر، جلوه گری، خودنمایی و فخرفروشی می شوند که دچار بحران های عاطفی در دوران خردسالی و گاه بزرگ سالی شده اند و برای جبران این کمبود سعی در جایگزین کردن جاذبه های کاذب و جلب توجه دیگران از طریق بدحجابی و خودنمایی را دارند. (همان)
ب) تأخیر در ازدواج:
سخت گیری های بی مورد والدین درباره ازدواج و برخی آداب و رسوم های نادرست به افزایش سن ازدواج انجامیده است که دختران برای جلب توجه به بدحجابی متوسل می شوند.
عوامل اقتصادی
الف) قیمت پایین لباس های نامناسب و نیز تنوع شکلی و رنگی آنها در مقایسه با چادر و مانتوهای مناسب از جمله عوامل اقتصادی بدحجابی است.
ب) اشتغال زنان در محیط های مختلط یا شغل هایی که در آن از زنان برای ایجاد جذابیت و جلب مشتری و کسب سود بیشتر بهره می برند. (همان)
راه های رویارویی با بدحجابی
بر اساس تحقیقات، باور به رعایت حجاب به عنوان مانعی در برابر آسیب پذیری فرهنگی عمل می کند. بنابراین، رشد و تقویت آن یکی از روش های مناسب برای پیش گیری و کاهش آسیب پذیری است. (احمدی، ۱۳۸۹: ۹۷) علاوه بر این، برخی راه های رویارویی با بدحجابی عبارتند از:
۱. رعایت حجاب از سوی خود و خانواده مسئولان و زیر مجموعه اداری آنان مانند منشی ها؛
۲. شناساندن الگوهای والا و برتر؛
۳. احیای فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر در زمینه با بدحجابی؛
۴. جلوگیری از تولید و فروش محصولات غیرفرهنگی و لباس های نامناسب؛
۵. تعیین حدود قانونی حجاب اسلامی با عنایت به فرهنگ غنی اسلامی؛
۶. برخورد قاطع با متخلفان از طرف همه دستگاه های مسئول با هماهنگی یک دیگر و پرهیز از تک روی و کج سلیقگی؛
۷. گسترش فرهنگ ازدواج و استحکام بنای خانواده؛
۸. تبلیغ گسترده و یک نواخت با بیان محاسن حجاب؛
۹. پرهیز از دوگانگی و حتی چندگانگی در برخوردها و رفتارها؛. گنجاندن مباحث مختلف حجاب و پوشش با رعایت سطح بندی مباحث از ساده به پیچیده به شکل زیبا و صحیح در کتاب های درسی؛
۱۰. برگزاری جلسات پرسش و پاسخ درباره برخی مسائل و شبهات جدید حجاب با حضور کارشناسان آگاه و مسلط دینی در مراکز آموزش عالی و دانشگاه ها؛
۱۱. راه کارهای رسانه ای ترویج حجاب و رویارویی با بدحجابی.
بی گمان در دنیای امروز، رسانه ها تأثیر به سزایی در زندگی، افکار و کردار مردم دارند. آنها می توانند به عنوان ابزاری اثرگذار با فرآیند فرهنگ سازی، روی ادراک مردم نفوذ داشته باشند. ازاین رو، یکی از رسالت های رسانه ملی، تبلیغ و ترویج فرهنگ حجاب و مقابله با بدحجابی است. رسانه ملی در فرآیند ترویج حجاب دارای قابلیت ها و کارکردهای بسیاری دارد که برخی از آنها عبارتند از:
۱. ارائه الگو: رسانه می تواند با ارائه الگوی حجاب و از راه برجسته کردن، جذاب نشان دادن، نشان دهد قهرمان و اسطوره حجاب او با پیروی از دستورهای دینی و در سایه چنین عملکردی به آرامش روحی روانی دست یابد و از آسیب های اجتماعی در امان خواهد ماند و با زمینه سازی مناسب و بردن خیال فرد به دنیایی دیگر، زمینه تحول او را فراهم سازد. (پورطهماسبی، ۱۳۸۹: ۴۸)
۲. سرگرمی و تفریح: یکی از روش های رسانه ها برای ترویج حجاب، استفاده از ابزار سرگرمی است. رسانه ها از طریق هنجارها و ارزش های حجاب می تواند به کودک یا نوجوان تلقین کند که رفتار ارائه شده، رفتار مناسب دینی و اسلامی است. به این ترتیب، ارائه الگوها و هنجارهای خاص باعث ایجاد هم نوایی افراد می شوند. (همان)
۳. هویت یابی: رسالت رسانه اسلامی، نهادینه کردن فرهنگ اسلامی حجاب در جامعه و ارائه الگوهای هویتی سالم به جوانان و نوجوانان است. رسانه ها باید هنجارها، ارزش ها و میراث فرهنگی جامعه را در قالب فیلم، داستان، مقاله، گزارش مستند به نسل جوان و نوجوان معرفی کنند و تأثیرات منفی ماهواره، اینترنت و دیگر رسانه های فراملیتی را یادآور شوند و این امکان را فراهم سازند تا جوانان و نوجوانان به هویت اصیل فرهنگی، تاریخی، سیاسی و اجتماعی خویش پی برند. (همان)
۴. پرهیز از بدحجابی: برخی فیلم سازان از حجاب کامل غافلند. برای مثال، بیرون بودن بخشی از موی سر بازیگر زن و بهره مندی از مانتوهای کوتاه و آرایش های غلیظ، در فیلم ها رواج یافته است که موجب نوعی عادی سازی در ذهن مخاطب و گرایش به آن می شود. رسانه می تواند با نمایش حجاب واجب زن مسلمان که در آن هیچ گونه اختلافی میان فقها وجود ندارد، از ترویج بدحجابی پرهیز کند.
پیشنهادهای برنامه ای در زمینه حجاب
۱. تبیین و آموزش احکام شرعی حجاب و عفاف، بیان آیات و روایات و توصیه های دینی و رعایت حریم عفاف در خانه و اجتماع و آموزش معیارهای رفتار صحیح زن و مرد برای برقراری روابط مشروع و متعادل اجتماعی؛
۲. انجام مناظره علمی در زمینه فلسفه حجاب برای استحکام بنیه اعتقادی و فرهنگی نسل جوان؛
۳. به تصویر کشیدن جنبه های شخصیت های بزرگ اسلامی و زنان نمونه از صدر اسلام تا دوران معاصر در مناسب های مذهبی و ملی؛
۴. ترویج الگوهای مناسب حجاب از طریق تولید فیلم و سریال و دیگر برنامه های تلویزیونی؛
۵. به تصویر کشیدن زنان تحصیل کرده، ممتاز، متعهد و باحجاب در فیلم ها و مجموعه های هنری و پرهیز از نشان دادن آنان در نقش ها و شخصیت های عامه و کم سواد؛
۶. تهیه فیلم و سریال از تاریخچه و خاستگاه کشف حجاب در ایران؛
۷. گفت وگو با زنان نومسلمان غیرایرانی درباره چرایی و علل انتخاب حجاب.
منابع
کتاب
۱. ابن منظور، محمد ابن مکرم. ۱۴۱۴ه‍. ق. لسان العرب. ج ۱. بیروت: دارصادر.
۲. حاج سید جوادی، احمد و بهاءالدین خرم شاهی. ۱۳۷۶. دایرة المعارف تشیع، ج ۶، تهران: نشر شهید سعید محبی.
۳. حداد عادل، غلام علی. ۱۳۶۳. فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی. تهران: سروش.
۴. ـــــــ.. ۱۳۸۷. دانش نامه جهان اسلام. ج ۱۲. تهران: بنیاد دایرة المعارف اسلامی.
۵. حیدریان، فاطمه. ۱۳۷۹. کشف حجاب. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
۶. صبوری اردوبادی، احمد. ۱۳۶۷. آیین بهزیستی اسلام. ج ۳. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
۷. مطهری، مرتضی. ۱۳۷۴. مسئله حجاب. تهران: درا.
نشریه
۱. احمدی، خدابخش. ۱۳۸۹. «رابطه اعتقاد به حجاب آسیب پذیری فردی، خانوادگی و اجتماعی». مجله علوم رفتاری. شماره ۲. دوره چهار.
۲. پورطهماسبی، سیاوش. ۱۳۸۹. «بررسی نقش رسانه ها در ترویج فرهنگ حجاب و راه کارهای علمی تحقق آن». مجمع گنجینه. شماره ۳۸ ـ ۴۰ (سال چهارم).
۳. مسعودی پور، سعید. ۱۳۸۹. «حجاب به مثابه یک سیستم». مجمع گنجینه. شماره ۳۸ ـ ۴۰. سال چهارم.
کتاب شناسی
۱. عظیمی، غلام رضا و فرهاد باباخانی. ۱۳۹۰. بررسی جامعه شناختی مفهوم حجاب. تهران: وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری، معاونت فرهنگی و اجتماعی، دفتر برنامه ریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی.
۲. خلجی، حسن و مرضیه محمدخانی. ۱۳۸۹. شیوه های نهادینه کردن حجاب در فرزندان (کودکان و نوجوانان)، قم: شمیم گل نرگس.
۳. فتحی، عباس. ۱۳۹۰. بررسی آیات حجاب از دیدگاه روان شناسی اختلافی و تفاوت های فیزیولوژی زن و مرد. تهران: انتشارات رسانه تخصصی.