شکاف بیننسلی یا بحران گفتوگو؟ بازاندیشی در سازوکار انتقال ارزشهای دینی؛ آیا هر تفاوت نسلی یک شکاف است؟
هر تفاوتی میان نسلها الزاماً به معنای شکاف نسلی نیست؛ بلکه باید میان تفاوت نسلی، فاصله ارزشی و گسست رابطهای تمایز گذاشت. گسست زمانی شکل میگیرد که اختلاف دیدگاهها به تضعیف اعتماد، گفتوگو و اثرگذاری متقابل منجر شود. پژوهشها نشان میدهند انتقال ارزشهای دینی صرفاً به میزان دینداری والدین یا محتوای آموزش وابسته نیست، بلکه کیفیت رابطه والدین و فرزندان، شیوه مواجهه با پرسشها و میزان بهرسمیتشناختن استقلال نوجوان نقش تعیینکنندهای دارد. تربیت اقتدارگرایانه، انتقال یکسویه ارزشها و تبدیل اختلافنظر به مسئله اطاعت میتواند فاصله ارزشی را به گسست ارتباطی تبدیل کند.
ازاینرو، گفتوگوی بیننسلی نباید به توضیح بیشتر ارزشها یا اقناع یکطرفه نوجوان محدود شود، بلکه باید بر شنیدن متقابل، فهم منطق اختلافنظرها و پذیرش عاملیت نوجوان استوار باشد. البته همه تفاوتهای نسلی ناشی از ضعف گفتوگو نیستند و بخشی از آنها ریشه در تحولات اجتماعی، فرهنگی و رسانهای دارند. بنابراین، موفقیت تربیت دینی را نباید صرفاً با میزان شباهت ارزشهای نسل جدید به نسل پیشین سنجید؛ بلکه حفظ رابطه تربیتی و استمرار امکان انتقال و بازفهم ارزشهای دینی نیز معیاری اساسی است. مسئله راهبردی، جلوگیری از تبدیل تفاوتهای ارزشی به انسداد ارتباطی است؛ زیرا بحران اصلی زمانی آغاز میشود که نسلها امکان گفتوگو درباره اختلافات خود را از دست میدهند.
