دیپلماسی اقتدار در برابر استکبار؛ مذاکره باید از موضع قدرت و آرایش جنگی باشد

به گزارش خبرنگار بلاغ، آیت‌الله محمدرضا عابدینی استاد حوزه و دانشگاه، دوشنبه 20 بهمن ماه، در سومین جلسه از سلسله نشست‌های «طلیعه رمضان ۱۴۴۷ (ه.ق)» که به همت معاونت فرهنگی و تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در سالن همایش‌های غدیر برگزار شد، به موضوع «قرآن و حل چالش‌های زندگی امروز» پرداخت.

قرآن؛ کتاب زنده و تجلی گاه خدای حی و قیوم

این استاد حوزه در ابتدای این نشست، ضمن گرامیداشت ایام نیمه شعبان و دهه فجر انقلاب اسلامی، به تشریح نگاه صحیح به قرآن کریم پرداخت و اظهار داشت: نگاه ما به قرآن باید بر این اساس باشد که این کتاب، کتابی «حی» و زنده است. خدای حی و قیوم، قرآن را نازل کرده است و از این رو قرآن مظهر اسماء «حی» و «قیوم» الهی است.

وی با اشاره به حدیث شریف ثقلین و بیانات آیت‌الله بهجت (ره) تصریح کرد: قرآن و عترت امکان جدایی ندارند و اتحاد آن‌ها باور است. وقتی انسان با این باور به سراغ قرآن می‌رود، باید احساس کند که وارد محضر امام زمان (عج) شده است. این نگاه باعث می‌شود ادب حضور در محضر قرآن رعایت شود و قرآن برای انسان پرده‌ها را کنار زده و به گفتگو با او بپردازد، چرا که خداوند در کلامش بی‌واسطه تجلی کرده است.

تفاوت روایت زمینی و روایت الهی در تحلیل وقایع

آیت‌الله عابدینی در ادامه، دومین محور سخنان خود را به تبیین «سنن الهی» اختصاص داد و گفت: در عالم هستی نظام علت و معلول جریان دارد و خداوند در نظام انسانی و اعمال انسان نیز سنن خاصی را قرار داده که تخلف‌ناپذیر هستند. همان‌طور که در عالم طبیعت علت خاصی معلول خاصی را به دنبال دارد، در سنن الهی نیز اگر مقدمه‌ای فراهم شود، نتیجه آن قطعاً محقق می‌شود.

این استاد حوزه با اشاره به اهمیت تحلیل وقایع از منظر قرآن، مفهوم «روایت الهی» را در برابر «روایت زمینی» مطرح کرد و توضیح داد: در واقعه کربلا، روایت زمینی حکم می‌کند که ۷۲ نفر در مقابل هزاران نفر شکست خوردند و اسارت رفتند، اما روایت الهی می‌گوید این حرکت جلوی یک حرکت ظلمت‌افزا را گرفت و منشأ قیام‌های بعدی تاریخ شد. خداوند در قرآن آیه 21 سوره مجادله می‌فرماید: «كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَرُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ»؛ قطعاً ما و پیامبرانمان غالبیم، غلبه‌ای که شاید در زمان محدود دیده نشود، اما در روند زمان و با نگاه عمیق، جبهه حق پیروز است.

وی افزود: غلبه در نگاه الهی تنها فتح سرزمینی نیست، بلکه شکست تفکر باطل و تحقیر اهل باطل است، حتی اگر این امر با فتح سرزمینی همراه نباشد. بنابراین نباید صرفاً به آمار و ارقام و روایت‌های مادی اکتفا کرد، بلکه باید زبان قرآن را آموخت تا بتوان «روایت الهی» را از صحنه‌های مختلف استخراج کرد.

بلایا، شیر مادر برای مؤمنان

آیت‌الله عابدینی با بیان اینکه خداوند در افعالش با انسان‌ها صحبت می‌کند و حوادث، کلام خداوند هستند، خاطرنشان کرد: در روایات آمده است که خداوند بنده مؤمنش را با بلا تغذیه می‌کند، همان‌طور که مادر فرزندش را با شیر تغذیه می‌کند. بلا برای قوت و رشد مؤمن است. 

ایشان با اشاره به وقایع اخیر منطقه، گفت: دین در شرایط شورانگیز و هیجان‌آور رشد می‌کند. همان‌طور که در دوران پیامبر اکرم (ص) و امیرالمؤمنین (ع)، جنگ‌ها و سختی‌ها باعث رشد و رویش جامعه اسلامی شد، امروز نیز حوادث سخت، زمینه‌ساز تجلی بالاتر دین و رشد آن است.

درس‌هایی از غزوه بدر و دیپلماسی اقتدار

این مدرس سطوح عالی حوزه در بخش دیگری از سخنان خود، با تبیین آیات ابتدایی سوره انفال و واقعه بدر، به موضوع مذاکره و تقابل با دشمن پرداخت و با اشاره به اینکه مسلمانان در جنگ بدر از نظر تعداد و تجهیزات در اقلیت کامل بودند، اما با توکل و یاری الهی پیروز شدند، گفت: قرآن در این آیات «روایت الهی» را از صحنه جنگ ترسیم می‌کند و نشان می‌دهد که خداوند خودش مؤمنین را از خانه‌هایشان برای مقابله با لشکر کفر خارج کرد.

آیت‌الله عابدینی با استناد به آیات قرآن در خصوص تعامل با اهل کتاب و مشرکین پیمان‌شکن، اظهار داشت: قرآن می‌فرماید با کسانی که پیمان‌شکنی می‌کنند، هیچ عهدی نیست. مذاکره زمانی معنا دارد که طرف مقابل با خضوع و فروتنی به پای میز مذاکره بیاید، نه اینکه با قدرت‌نمایی و تکبر بخواهد طرف مقابل را وادار به عقب‌نشینی کند.

وی تأکید کرد: مذاکره در شرایط امروز که دشمن اهل وفا نیست، باید به عنوان یک عرصه از جنگ ترکیبی دیده شود. مذاکره‌کننده ما باید با «اقتدار» و با کلام قاطع و آرایش جنگی کامل پای میز مذاکره بنشیند. همان‌طور که رهبر معظم انقلاب نیز فرموده‌اند، مذاکره شرافتمندانه آن است که از موضع قدرت انجام شود، نه از موضع ضعف. دیپلماسی لبخند در مقابل کسی که تو را تحقیر می‌کند، بی‌معناست و آنچه ضامن امنیت و حقوق ملت است، قدرت و اقتدار است.

استاد عابدینی در پایان خاطرنشان کرد: اگر نگاه قرآنی و روایت الهی در صحنه‌ها حاکم شود، مؤمنان در مقابل دشمنان عزیز و مقتدر خواهند بود و توطئه‌های دشمنان با هوشیاری و تکیه بر سنت‌های الهی خنثی خواهد شد.