«نهج‌البلاغه»؛ افق‌گشای مبلغان در عرصه جنگ نرم و جهاد تبیین

به گزارش خبرنگار بلاغ، آیت‌الله سیدجمال‌الدین دین‌پرور دوشنبه ۲۰ بهمن ماه، در سومین جلسه از سلسله نشست‌های «طلیعه رمضان ۱۴۴۷ (ه.ق)» که به همت معاونت فرهنگی و تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در سالن همایش‌های غدیر برگزار شد، به موضوع «بهره‌مندی از نهج‌البلاغه در فعالیت‌های تبلیغی» پرداخت.

تبلیغ؛ رسالت الهی یا حرفه معمولی؟

این استاد حوزه در ابتدای سخنان خود، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدا و تبریک ایام دهه فجر، اهمیت زمانه کنونی و ضرورت جهاد تبیین را برجسته کرد و اظهار داشت: دنیا امروز به یک دهکده جهانی تبدیل شده و دشمنان اسلام با تمام ظرفیت علیه انقلاب اسلامی و مکتب تشیّع قد علم کرده‌اند. آنچه می‌تواند این حرکت شیطانی را خنثی کند، جهاد تبیین است که توسط افسران جنگ نرم، یعنی فضلا و مبلغان، محقق می‌شود.

آیت‌الله دین‌پرور با تأکید بر اینکه تبلیغ یک حرفه معمولی نیست، بلکه امری الهی و رسالت‌گونه است که سر و کار آن با روح انسان‌هاست، تصریح کرد: کسانی که مسیر تبلیغ را انتخاب می‌کنند و منافع مادی دنیوی را کنار می‌گذارند تا معارف ناب اسلام را فراگیرند و دست مردم را برای نجات بگیرند، در اوج شناخت و آگاهی قرار دارند.

وی با ذکر مثالی از زندگی یکی از تجار متدین تهران که عمر خود را صرف تجارت می‌کرد، گفت: اگرچه تجارت و خدمت به مردم کار ارزشمندی است، اما کسی که عمرش را صرف هدایت روح انسان‌ها می‌کند، جایگاهی والاتر دارد. تکنولوژی و ثروت اگر در مسیر درست نباشد، می‌تواند ابزار نابودی بشر شود، اما تبلیغ اسلام و جهاد تبیین است که به انسان زندگی می‌بخشد.

قدرت معجزه‌آسای نهج‌البلاغه در هدایت انسان‌ها

رئیس بنیاد بین‌المللی نهج‌البلاغه با بیان اینکه این کتاب می‌تواند بهترین ابزار برای تبلیغ و هدایت باشد، به نقل خاطره‌ای از یک هندو پرداخت و گفت: یکی از دوستان ما در کتابخانه‌ای در هندوستان با خانمی هندو مواجه شد که به دلیل مشکلات زندگی قصد خودکشی داشت. این خانم با خواندن یک برگه از نهج‌البلاغه که به عنوان نشان کتاب استفاده شده بود، آنقدر تحت تأثیر کلام امیرالمؤمنین (ع) قرار گرفت که از خودکشی منصرف شد و مسلمان شد. این نشان می‌دهد که شخصیتی مانند امیرالمؤمنین (ع) و کلام ایشان می‌تواند فراتر از مرزهای مذهبی و فرهنگی، انسان‌ها را نجات دهد.

تقدم تعلیم نفس بر تعلیم غیر

آیت‌الله دین‌پرور در ادامه، به بیانی مهم از نهج‌البلاغه (حکمت 73) اشاره کرد و گفت: امیرالمؤمنین (ع) می‌فرمایند: «مَن نَصَبَ نَفسَهُ لِلنّاسِ اِماماً فَلیَبدَأ بِتَعلِیمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعلیمِ غَیرِه»؛ خود را به مردم امام و پیشوا قرار ندادم، مگر اینکه پیش از تعلیم به دیگران، خود را تعلیم دادم. این حدیث نقشه راه مبلغان است.

وی افزود: مبلغان باید بیش از هر چیز به تعلیم خود بپردازند. در زمانی که ارتباطات گسترده شده و معارف دینی دریایی بی‌کران است، نباید به یک یا دو کتاب قانع بود. مطالعه حدیث، تفسیر قرآن و تاریخ اسلام و بهره‌مندی از این گنجینه‌ها برای یک مبلغ ضروری است.

اهمیت حیاتی سیره و رفتار عملی

استاد حوزه با تأکید بر اینکه اصلاح رفتار خود مقدم بر اصلاح دیگران است، اظهار داشت: خودسازی و تهذیب نفس بسیار مهم‌تر از سخنرانی‌های مهیج و فنی است و می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد. مردم گاهی بیشتر از سخنرانی، به رفتار و سیره مبلغ توجه می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: وقتی مردم عفت و اخلاق یک عالم را در رفتار ساده او می‌بینند، جذب می‌شوند. حتی داستان ایمان آوردن عده‌ای از مسلمانان اولیه، بیشتر به خاطر دیدن رفتار پیامبر اکرم (ص) بود تا شنیدن مباحث ایدئولوژیک. مبلغ باید در عمل، آنچه را بر منبر می‌گوید، نشان دهد.

هنرِ سخنوری؛ شناخت زمان و مخاطب

آیت‌الله دین‌پرور در بخش دیگری از سخنان خود، به لزوم داشتن ذوق و هنر در تبلیغ اشاره کرد و گفت: امام علی (ع) می‌فرمایند: «ان القلوب تمل کما تمل الابدان»؛ قلب‌ها نیز مانند بدن‌ها دچار ملالت می‌شوند. مبلغ باید بداند چگونه با حکمت‌های ظریف و مطالب جذاب، این ملالت را برطرف کند.

وی با بیان اینکه قلب‌ها آمادگی و عدم آمادگی دارند و اکراه در تبلیغ جایز نیست، اظهار داشت: گاهی لازم است در یک جلسه تنها ۱۰ دقیقه صحبت کرد و گاهی یک ساعت و نیم. شناخت مخاطب و استفاده از فرصت‌هایی که قلب‌ها آماده پذیرش معارف هستند، از ویژگی‌های مبلغ مجتهد است.

اخلاق مدار و امیدبخش باشیم، نه یأس‌افزا

رئیس بنیاد بین‌المللی نهج‌البلاغه در ادامه، بر لزوم نرم‌خویی و خوشرویی در تبلیغ تأکید کرد و گفت: برخورد خوب با مردم، حتی با کسانی که گناهکار هستند، می‌تواند آن‌ها را به سمت حق جذب کند. دین از طریق محبت و دوستی جذب می‌شود، نه با خشونت و دفع.

آیت‌الله دین‌پرور در پایان با اشاره به توطئه دشمنان برای یأس‌افزایی در جامعه، خاطرنشان کرد: فقیه و مبلغ کسی است که مردم را از رحمت خدا مأیوس نکند. در شرایطی که دشمن تلاش می‌کند روح یأس، بدبینی و ترس را پمپاژ کند، مبلغ باید با تمرکز بر رحمت واسعه الهی، امید را در جامعه زنده نگه دارد و از ترساندن بی‌مورد مردم بپرهیزد.