ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم اشراق؛ گامی برای حمایت از فیلم‌سازان دینی
به گزارش خبرنگار بلاغ، حنظله تاج‌الدینی، دبیر ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم حوزه «اشراق»، در نشست خبری این جشنواره با اشاره به جایگاه سینمای دینی در میان رویدادهای سینمایی اظهار داشت: در میان هزاران جشنواره فیلمی که در سطح جهان برگزار می‌شود، تعداد محدودی به‌صورت تخصصی بر حوزه دین و سینما تمرکز دارند و جشنواره اشراق نیز با سابقه‌ای چهارده‌ساله، در این عرصه فعالیت می‌کند.
وی افزود: جشنواره اشراق در دوره‌های گذشته نیز میزبان مهمانانی از کشورهای اسلامی بوده و امیدواریم در دوره جدید نیز با تداوم رویکرد بین‌المللی، زمینه حضور و مشارکت فعالان این حوزه از کشورهای مختلف فراهم شود.
دبیر ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم حوزه اشراق با اشاره به اهداف و محورهای این رویداد گفت: جزئیات اهداف و محورهای جشنواره در فراخوان منتشرشده در پایگاه اطلاع‌رسانی اشراق در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد؛ با این حال، مایلم در این نشست، از منظر تجربه خود در عرصه سینما به‌عنوان کارگردان و مستندساز، بر یکی از موضوعات مهم و بنیادین این حوزه، یعنی تعریف و تبیین سینمای دینی، تأکید کنم.
ضرورت گفتمان‌سازی درباره مفهوم سینمای دینی
تاج‌الدینی با بیان اینکه تعریف سینمای دینی همچنان از دغدغه‌های جدی فیلم‌سازان است، خاطرنشان کرد: همواره علاقه‌مند بوده‌ام درباره حدود و شاخصه‌های سینمای دینی گفتمان‌سازی صورت گیرد و زمینه گفت‌وگو، تبادل نظر و بررسی دیدگاه‌های مختلف در این زمینه فراهم شود. بخشی از این موضوع در نشست‌های تخصصی جشنواره امسال دنبال خواهد شد و بخشی دیگر نیز از طریق اکران فیلم‌ها و گفت‌وگوهای کارشناسی درباره آثار به بحث گذاشته می‌شود.
وی ادامه داد: تلاقی دین و سینما می‌تواند به دو شکل مستقیم و غیرمستقیم اتفاق بیفتد. در شکل مستقیم، فیلم به مناسک و شعائر مذهبی می‌پردازد؛ برای نمونه، در سال‌های اخیر شاهد تولید آثاری با موضوع اربعین، شعائر حسینی و دیگر مناسبت‌های دینی بوده‌ایم. اما در شکل غیرمستقیم، مفاهیمی همچون معنویت، اخلاق، روحانیت و کرامت انسانی در بستر داستان و روایت سینمایی مطرح می‌شوند.
دبیر جشنواره اشراق تصریح کرد: همین گستردگی مفاهیم سبب می‌شود تعریف سینمای دینی با پیچیدگی‌هایی همراه باشد. گاهی نمی‌توان برای یک مفهوم، تعریفی کاملاً محدود و مشخص ارائه کرد، بلکه لازم است از طریق توصیف شاخصه‌ها و بررسی نمونه‌های عینی، ابعاد آن را روشن‌تر ساخت.
محتوای یک فیلم، تنها معیار دینی بودن آن نیست
تاج‌الدینی با اشاره به تأثیر کلی یک اثر سینمایی بر مخاطب اظهار داشت: ممکن است فیلمی در قالب یک درام اجتماعی ساخته شود و در بخش‌هایی از آن، لحظاتی شکل بگیرد که پس از پایان فیلم، احساس معنویت و تأمل اخلاقی را در ذهن مخاطب باقی بگذارد. از سوی دیگر، ممکن است اثری در ظاهر به‌طور کامل به مناسک حسینی و مراسم تعزیه بپردازد، اما یک سکانس یا نحوه پرداخت به موضوع، برداشت کلی مخاطب از آن را به‌شدت تغییر دهد.
وی افزود: همین مسئله نشان می‌دهد که ارزیابی دینی بودن یک فیلم، موضوعی پیچیده است و نمی‌توان تنها با توجه به سوژه، عنوان یا استفاده از نمادهای مذهبی درباره آن قضاوت کرد. آنچه در نهایت اهمیت دارد، مجموعه روایت، جهت‌گیری محتوایی و تأثیری است که اثر بر ذهن و احساس مخاطب می‌گذارد.
دبیر ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم حوزه اشراق خاطرنشان کرد: امیدواریم با برگزاری نشست‌های تخصصی، گفت‌وگوهای علمی و تبادل نظر میان استادان، صاحب‌نظران و فیلم‌سازان، زمینه بررسی دقیق‌تر این موضوع فراهم شود و جشنواره بتواند به روشن‌تر شدن شاخصه‌های سینمای دینی کمک کند.
وی با اشاره به تجربه پنج دوره برگزاری جشنواره گفت: در دوره‌های گذشته، طلاب و فیلم‌سازان با اهداف و چارچوب‌های کلی جشنواره آشنا شده‌اند؛ با این حال، مسئله سینمای دینی همچنان یکی از دغدغه‌های جدی فعالان این عرصه است و لازم است گفت‌وگو درباره آن استمرار داشته باشد.
تاج‌الدینی: سیاه‌نمایی را نباید با بازنمایی واقعیت‌های اجتماعی اشتباه گرفت
تاج‌الدینی در بخش دیگری از سخنان خود، موضوع سیاه‌نمایی در سینما را از جمله مباحث مرتبط با نسبت سینما و دین دانست و اظهار داشت: به اعتقاد من، پرهیز از سیاه‌نمایی می‌تواند یکی از مؤلفه‌های مهم در نزدیک شدن به سینمای دینی باشد؛ البته این مسئله به معنای نادیده گرفتن مشکلات و واقعیت‌های اجتماعی نیست.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از سینمای ایران افزود: پرداختن به فقر، محرومیت و دشواری‌های زندگی مردم، به‌خودی‌خود به معنای سیاه‌نمایی نیست. برای مثال، فیلم «بچه‌های آسمان» ساخته مجید مجیدی، زندگی خانواده‌ای را به تصویر می‌کشد که حتی برای تأمین یک جفت کفش برای فرزندان خود با مشکل مواجه است؛ با این حال، آنچه به این روایت عمق انسانی می‌بخشد، شرافت، صداقت و کرامت شخصیت‌های آن است.
دبیر جشنواره اشراق ادامه داد: تفاوت میان بازنمایی واقعیت‌های اجتماعی و سیاه‌نمایی را باید در نحوه روایت، شخصیت‌پردازی و تصویری جست‌وجو کرد که اثر از انسان و جامعه ارائه می‌دهد. پرداختن به مشکلات جامعه، زمانی می‌تواند به روایتی انسانی و اثرگذار تبدیل شود که در کنار دشواری‌ها، ابعاد اخلاقی، کرامت و ظرفیت‌های انسانی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اهمیت این موضوع در بازنمایی تصویر ایران در آثار سینمایی اظهار داشت: جشنواره اشراق می‌تواند با تبیین معیارها و شاخصه‌های مورد توجه خود، به روشن‌تر شدن مرزهای مفهومی در این عرصه کمک کند و زمینه‌ای برای تولید آثاری فراهم آورد که ضمن پرداختن به واقعیت‌های جامعه، از روایت‌های یک‌سویه و مخدوش‌کننده تصویر انسان و جامعه فاصله بگیرند.
تاج‌الدینی ابراز امیدواری کرد که ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم حوزه اشراق، با فراهم کردن زمینه گفت‌وگو و تبادل تجربه، به تقویت جریان تولید آثار دینی و حمایت از فیلم‌سازانی کمک کند که در پی ارائه روایت‌هایی عمیق، انسانی و اثرگذار از مفاهیم دینی هستند.
اشراق؛ فرصتی برای دیده شدن آثار دینی
وی در بخش پایانی سخنان خود با قدردانی از اعتماد حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی برای سپردن مسئولیت دبیری جشنواره به وی، اظهار داشت: امیدوارم بتوانم این اعتماد را در مرحله اجرا به‌خوبی پاسخ دهم و مسئولیت برگزاری جشنواره را با دقت و اثربخشی دنبال کنم.
دبیر ششمین جشنواره بین‌المللی فیلم حوزه اشراق همچنین از همراهی و حمایت مجموعه دست‌اندرکاران برگزاری این رویداد قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد: جشنواره اشراق بتواند در شرایط دشوار پیش‌رو، همچنان چراغی روشن برای فیلم‌سازان باشد و به هنرمندانی که در نقاط مختلف جهان به تولید آثار دینی می‌پردازند، فرصتی برای معرفی و دیده شدن آثارشان ارائه دهد.
افزودن دیدگاه جدید