ضایعات کشاورزی و غذایی چالشی اخلاقی و فرهنگی است؛ نهادهای دینی می‌توانند الگوی مصرف را اصلاح کنند

به گزارش خبرنگار بلاغ، حجت‌الاسلام علیرضا آل بویه عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در همایش ملی مدیریت ضایعات کشاورزی و غذایی و ترویج فرهنگ درست مصرف که با عنوان «امنیت غذایی پایدار؛ از مدیریت ضایعات کشاورزی تا نقش اخلاق و تبلیغ دینی» برگزار شد، با اشاره به تجربه‌های پژوهشی خود در حوزه اخلاق پزشکی و ورود اخیر به مباحث اخلاق کشاورزی گفت: ضایعات غذایی تنها از بین رفتن گندم و میوه نیست، بلکه از بین رفتن برکت، وجدان و همدلی اجتماعی است. هر دانه گندم حاصل زحمت کشاورزان و نعمت الهی است و هدر دادن آن، بی‌توجهی به ارزش‌های اخلاقی و دینی محسوب می‌شود.

آل بویه با بیان اینکه جهان امروز با دو بحران همزمان گرسنگی و ضایعات غذایی روبه‌روست، افزود: بر اساس گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، سالانه یک‌سوم تولید غذایی جهان معادل بیش از یک میلیارد و سیصد میلیون تن به ضایعات تبدیل می‌شود. در ایران نیز حدود ۳۰ درصد محصولات کشاورزی به هدر می‌رود که این امر علاوه بر خسارت اقتصادی، پیامدهای اخلاقی و اجتماعی جدی دارد.

 وی سپس به ظرفیت‌های آموزه‌های اخلاق اسلامی در کاهش ضایعات اشاره کرد و محورهایی چون اسراف و تبذیر در قرآن، نگاه نعمت‌محور به جهان، مفهوم امانت بودن طبیعت، خلافت انسان در زمین، حقوق نسل‌های آینده و کرامت انسانی را از مهم‌ترین مبانی اخلاقی در این زمینه دانست. 

عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تأکید کرد: ضایع کردن منابع غذایی تنها خطای مدیریتی نیست، بلکه خدشه‌ای به کرامت انسانی و بی‌توجهی به عدالت بین‌نسلی است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از رواج فرهنگ اسراف در برخی سازمان‌ها و خانواده‌ها گفت: شکر نعمت تنها به زبان نیست، بلکه در نحوه مصرف و نگهداری آن تحقق می‌یابد. هر میزان ضایعات نشانه‌ای از ضعف در فرهنگ شکرگزاری عملی است.

حجت‌الاسلام آل‌بویه همچنین بر نقش نهادهای دینی در اصلاح الگوی مصرف تأکید کرد و گفت: حوزه‌های علمیه، مساجد، هیئات مذهبی و مراکز تبلیغی می‌توانند مصرف صحیح را از یک توصیه فردی به یک هنجار دینی و اخلاقی تبدیل کنند. اگر نهادهای دینی به‌طور جدی وارد این عرصه شوند، فرهنگ مصرف بهینه در جامعه نهادینه خواهد شد.

 وی در پایان خاطرنشان کرد: کاهش ضایعات کشاورزی و غذایی نیازمند تحول اخلاقی در رفتارهای فردی و اجتماعی است. تبلیغ دینی می‌تواند با تکیه بر فضایل اخلاقی همچون قناعت، مسئولیت‌پذیری و عدالت، نقش مهمی در تقویت مسئولیت‌پذیری فردی و جمعی و در نهایت کاهش ضایعات ایفا کند.