جمعه ۳۰ مهر ۱۴۰۰ /۱۵ ربيع الأول ۱۴۴۳

مسیر

بسیار اتفاق افتاده که در پاره ای از دوران زندگی، شاهد بی برکتی در رزق و روزی هستیم؛ شناخت مواردی که باعث بی برکتی در رزق و روزی می گردد باعث خواهد شد از چنین خصلت هایی فاصله بگیریم.

به بررسی عواملی که مانع از افزایش روزی می شود پرداخته ایم.

عوامل نابودی برکت ‌ها

۱. فساد نیّت

امام علي علیه السلام می فرماید: «عِنْدَ فِسَادِ النِّیَّةِ تَرْتَفِعُ الْبِرْکَةِ»؛ [۱] هرگاه نیّت فاسد باشد، برکت برداشته می‌ شود.

حضرت امام صادق علیه السلام نیز می ‌فرماید: «إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَیَنْوِی الذَّنْبَ فَیُحْرَمُ رِزْقَهُ»؛ [۲] همانا مؤمن، نیّت گناه می‌ کند، [در نتیجه] از روزی ‌اش محروم می‌ شود.

۲. گناه و کارهای بد

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم می فرماید: «أَرْبَعَةٌ لَا تَدْخُلُ بَیْتاً وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ إِلَّا خَرِبَ وَ لَمْ یُعْمَرْ بِالْبَرَکَةِ الْخِیَانَةُ وَ السَّرِقَةُ وَ شُرْبُ الْخَمْرِ وَ الزِّنَا»؛ [۳] چهار چیزند که یکی از آن ها وارد هیچ خانه‌ ای نمی‌ شود؛ مگر آنکه [آن خانه] خراب می‌ شود و هرگز با برکت آباد نمی‌ شود: خیانت، دزدی، شراب ‌خواری و زنا.

حضرت علي علیه السلام مي فرماید: «الْبَغْیُ یُزِیلُ النِعَم»؛ [۴] ستم،‌ نعمت ‌ها را نابود می‌ سازد.

همچنین آن حضرت فرمودند: «مُدَاوَمَةُ الْمَعَاصِی تَقْطَعُ الرِّزْق»؛ [۵] تداوم گناه، رزق را قطع می‌ کند.

آن حضرت در جای دیگر نیز فرمود: «از گناهان بپرهیزید که [وقتی] شخصی گناه می‌ کند، روزی ‌اش حبس می‌ شود.» [۶]

۳. ترک امر به ‌معروف و نهی از منکر

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «لَا یَزَالُ النَّاسُ بِخَیْرٍ مَا أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْکَرِ وَ تَعَاوَنُوا عَلَی الْبِرِّ فَإِذَا لَمْ یَفْعَلُوا ذَلِکَ نُزِعَتْ مِنْهُمُ الْبَرَکَاتُ وَ سُلِّطَ بَعْضُهُمْ عَلَی بَعْضٍ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُمْ نَاصِرٌ فِی الْأَرْضِ وَ لَا فِی السَّمَاء»؛ [۷] تا وقتی که مردم امر به ‌معروف و نهی از منکر می‌ کنند و یکدیگر را در خوبی و تقوا یاری می ‌رسانند، همواره در خیر و نیکی هستند؛ ولی هنگامی که چنین نکنند، برکت ‌ها از آنان جدا می ‌شود و برخی بر برخی دیگر مسلّط می ‌شوند و برایشان هیچ یاوری نخواهد بود؛ نه در زمین نه در آسمان.

۴. فحّاشی و دشنام به مسلمان

امام صادق علیه السلام می‌ فرماید: «مَنْ فَحُشَ عَلَی أَخِیهِ الْمُسْلِمِ نَزَعَ اللَّهُ مِنْهُ بَرَکَةَ رِزْقِهِ وَ وَکَلَهُ إِلَی نَفْسِهِ وَ أَفْسَدَ عَلَیْهِ مَعِیشَتَه‌ُ»؛ [۸] هر که به برادر مسلمانش دشنام دهد، خداوند برکت روزی‌ اش را از او می‌گیرد و او را به خودش وا می‌ گذارد و زندگی ‌اش را برایش تباه می‌ کند.

۵. داوری ظالمانه

ابو ولّاد در محضر امام صادق علیه السلام جريان یک داوری ناحق را نقل کرد که امام علیه السلام هم آن را نمی ‌پسندید؛ آنگاه حضرت فرمودند: «فِی مِثْلِ هَذَا الْقَضَاءِ وَ شِبْهِهِ تَحْبِسُ السَّمَاءُ مَاءَهَا وَ تَمْنَعُ الْأَرْضُ برکت‌ها»؛ [۹] در مثل این داوری و همانند آن است که آسمان، آب خود را و زمین، برکت خود را دریغ می‌ کند.

۶. سبک شمردن نماز و نماز جمعه

در ضمن روایتی از پيامبر صلی الله علیه و آله) درباره مصیبت‌ هایی که به سبک‌ شمارندۀ نماز می‌ رسد، آمده است: ... امّا پیامد های دنیویِ سبک‌ شمردن نماز عبارت است از:

الف) خداوند، برکت را از عمرش برمی‌ دارد.

ب) برکت از روزی ‌اش می‌ رود.

ج) سیمای صالحان را از چهره‌ اش می ‌زداید.

د) هر عملی که انجام می‌ دهد، پاداش نمی ‌یابد.

هـ) دعایش به آسمان بالا نمی‌ رود (قبول نمی‌ شود.)

و) در دعای صالحان، بهره‌ ای نخواهد داشت. [۱۰]

۷. ناسپاسی و کفران نعمت

امام علي علیه السلام در این باره می ‌فرماید: «سَبَبُ زَوَالِ النِعَمِ الْکُفْرَانُ»؛ [۱۱] ناشکری، سبب نابودی نعمت ‌هاست.

۸. بی‌توجّهی به نیازمندان

امام علی علیه السلام مي فرماید: «إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً یَخْتَصُّهُمُ اللَّهُ بِالنِّعَمِ لِمَنَافِعِ الْعِبَادِ فَیُقِرُّهَا فِی أَیْدِیهِمْ مَا بَذَلُوهَا فَإِذَا مَنَعُوهَا نَزَعَهَا مِنْهُمْ ثُمَّ حَوَّلَهَا إِلَی غَیْرِهِم»؛ [۱۲] خداوند گروه ‌هایی دارد که ـ برای سود دهی به مردم ـ نعمت ‌ها را به آنان ارزانی می ‌دارد و تا وقتی از آن نعمت ‌ها ببخشند، آن ها را برایشان نگه می‌ دارد. پس هرگاه از بخشش دریغ کنند، خداوند، نعمت‌ ها را از ایشان می‌ گیرد و به دیگران می‌ دهد.

۹. زنا

حضرت امام كاظم علیه السلام مي فرماید: «اتَّقِ الزِّنَا فَإِنَّهُ یَمْحَقُ الرِّزْقَ وَ یُبْطِلُ الدِّینَ»؛ [۱۳] از زنا بپرهیز که روزی را می‌ کاهد و دین را خراب می‌ کند.

۱۰. دروغ

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «الْکِذْبُ یَنْقُصُ الرِّزْقَ»؛ [۱۴] دروغ، روزی را کم می‌ کند.

امام علي علیه السلام مي فرماید: «إعْتِیَادُ الْکِذْبِ یُورِثُ الْفَقْرِ»؛ [۱۵] عادت به دروغ‌ گویی، تهیدستی می‌ آورد.

گاهی در زندگی روزمره انسان پیش می‌ آید که وعده ‌هایی به همسر و فرزند خود می ‌دهد! حال جای سؤال است که آیا این وعده ‌ها (که در بعضی موارد عملیاتی نیستند) حکم دروغ را دارند یا خیر؟.

در پاسخ باید گفت: وعده دادن به همسر و فرزند دو حالت دارد: الف) وعده ‌هایی که شوهر واقعاً می ‌خواهد آن ها را بر آورد؛ ولی فعلاً امکانش نیست. این وعده ‌ها، قطعاً دروغ نیست. مثالِ دیگر وقتی است که مثلاً فرد در بستر بیماری است و پزشک، مرگ سریع او را پیش‌ بینی کرده و تنها خودش باخبر است؛ ولی به همسرش می‌ گوید: إن‌ شاء الله وقتی خوب شدم، سال های آتی، شما را به زیارت مکّه و مشاهد مشرفه و کربلا می‌ برم. یا اکنون بی نواست و می‌ گوید: اگر وضع مالی‌ ام، خوب شود، برای شما منزل مستقلی تهیه می‌ کنم یا ... ؛ با اینکه خیلی بعید است بتواند این وعده ‌ها را انجام دهد؛ ولی همین وعده‌ ها سبب دلخوشی و دلگرمی خانواده است و به فرضی که مرگ یا فقر پیش آید، همسر، شوهر خود را با محبت تلقی می‌ کند؛ نه کذّاب و دغل ‌باز.

ب) وعده دروغ که در کتاب ‌های اخلاقی مطرح شده است؛ [۱۶] مثل: خرید سرویس طلا برای عروسی فلان فامیل و ... که قطعاً دروغ و مخرب زندگی و اخلاق است.

۱۱. مال حرام

امام هادي علیه السلام مي ‌فرمايد: «إِنَّ الْحَرَامَ لَا یَنْمِی وَ إِنْ نَمَی لَا یُبَارَکُ لَهُ فِیهِ وَ مَا أَنْفَقَهُ لَمْ یُؤْجَرْ عَلَیْهِ وَ مَا خَلَّفَهُ کَانَ زَادَهُ إِلَی النَّار»؛ [۱۷] همانا [مال] حرام، افزایش نمی ‌یابد و اگر افزایش یابد، برکتی در آن نیست و اگر آن را انفاق کند، پاداشی نمی‌ برد، و آنچه بر جای می‌ گذارد، توشه‌ اش به سوی آتش خواهد بود.

۱۲. اسراف

امام علي علیه السلام مي‌ فرمايد: «الْقَصْدُ مَثْرَاةٌ وَ السَّرَفُ مَتْوَاةٌ»؛ [۱۸] میانه ‌روی افزایش ‌دهنده و اسراف، نابود کننده است.

۱۳. خواب صبحگاهی

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم مي‌ فرمايد: «الصُّبْحَةُ تَمْنَعُ الرِّزْقَ»؛ [۱۹] خواب بامدادی، جلوی رزق را می‌ گیرد.

امور دیگری که مانع خیر و برکت است عبارتند از: بخل، ندادن زکات، ندادن حق مسلمانان، فریب مسلمانان، فروتنی و خضوع در برابر دنیا داران، دوری از علما، علم‌ آموزی ریایی، سوگند خوردن در داد وستد، بسم الله نگفتن هنگام غذا خوردن، فروش ملک، خرید از آدم کم‌ بخت و کم‌ روزی، گدایی و درخواست و خوردن غذای داغ.

پی‌نوشت:

[۱]. غرر الحکم و درر الکلم، تمیمی آمری، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ۱۳۶۶ ش، ج۴، ص۳۲۷، ح ۶۲۲۸.

[۲]. وسائل الشیعة، شیخ حرّ عاملی، مؤسسه آل البیت (علیهم السلام)، قم، ج۱، ص۵۸، ح ۷.

[۳]. ثواب الأعمال، ابن بابویه، نشر شریف رضی، قم، ۱۴۰۶ ق، ص۲۸۹، ح ۱.

[۴]. غرر الحکم و درر الکلم، ج۱، ص۱۳۱، ح ۴۸۶.

[۵]. همان، ج۶، ص۱۲۷، ح ۹۷۷۱.

[۶]. الخصال، شیخ صدوق، نشر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، ۱۳۶۲ ش، ص۶۲۰، ح ۱۰.

[۷]. مشکاة الانوار، شیخ طبرسی، المکتبة الحیدریه، نجف، ۱۳۸۵ ق، ص۵۱.

[۸]. الکافی، کلینی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ج۲، ص ۳۲۵

[۹]. همان، ج۵، ص۲۹۰، ح ۶؛ بحار الانوار، ج۴۷، ص۳۷۵، ح ۹۸.

[۱۰]. بحار الانوار، ج۸۳، ص ۲۱، ح ۳۹.

[۱۱]. غرر الحکم و درر الکلم، ج۴، ص۱۲۱، ح ۵۵۱۷.

[۱۲]. بحار الانوار، ج۷۱، ص۴۱۸.

[۱۳]. الکافی، ج۵، ص۵۴۱، ح ۲.

[۱۴]. نهج الفصاحه، ابوالقاسم پاینده، نشر دنیای دانش، تهران، ۱۳۸۲ ش، ص ۳۷۳

[۱۵]. خصال، ج۲، ص۵۰۵.

[۱۶]. ر.ک: معراج السعادة، ملاّ احمد نراقی، نشر هجرت، قم، ۱۳۷۱ ش، ص۵۷۵.

[۱۷]. الکافی، ج۵، ص۱۲۵، ح ۷.

[۱۸]. همان، ج۴، ص۵۲، ح ۴.

[۱۹]. بحار الانوار، ج۷۳ ص۳۱۸.

ماهنامه آموزشی مبلغان شماره ۱۸۱- علی مختاری

منبع: حوزه

ارتباط در ایتا