یادداشت تبلیغی؛

تحلیلی جامع از شخصیت علی اکبر سلام الله علیه 

تاریخ انتشار: 18:25 30-12-1399
یازدهم شعبان سال روز ولادت حضرت علی اکبر سلام الله علیه است، اگر بخواهیم همراه ارادت عاشقانه، بر سطح معرفت و شناختمان نسبت به شخصیت آن حضرت بیفزاییم امکان ندارد مگر آنکه دو نکته به درستی تحلیل و تفسیر شود.

پایگاه اطلاع رسانی بلاغ| تحلیلی جامع از شخصیت علی اکبر سلام الله علیه 

یازدهم شعبان سال روز ولادت حضرت علی اکبر سلام الله علیه است، اگر بخواهیم همراه ارادت عاشقانه، بر سطح معرفت و شناختمان نسبت به شخصیت آن حضرت بیفزاییم امکان ندارد مگر آنکه دو نکته به درستی تحلیل و تفسیر شود.

******

1- منزلت وجایگاه رفیع خانوادگی 
در منزلت و اصالت خانوادگی علی اکبر همین بس که از صلب پدری چون حضرت امام حسین علیه السلام، و از رحم مادر با فضیلتی چون(( لیلی)) مشهور به ام لیلی متولد شده است، لیلی پدرش ابی مره بن عروه بن مسعود ثقفی، مادرش میمونه دختر آبی سفیان صخره بن حرب بن امیه است، از همین رو نسب ام لیلی ازطرف پدر به قبیله ثقیف و ازطرف مادر به بنی امیه می رسد.

 عروة بن مسعود دارای مقام والایی در میان قریش داشت، به گونه ای که وقتی پیامبر اسلام(ص) به پیامبری مبعوث شد قریش در عناد و لجـبازی مـی گفتند: اگر بناست پیغمبری از میان قریش مبعوث گردد، دو نفر بیشتر نمی توانند باشند، یا ولید بن مغیره مخزمی که اهل مکه است و یا عروة بن مسعود ثقفی که اهل طائف اسـت. قـرآن کریم نیز این حکایت و گفتار قریش را در سوره مبارکه زخرف آیه 31 نقل می نماید:((لَولا نُزّلَ هذا القُرآنُ عَلی رَجُلٍ مِنَ القَریَتَینِ عَظیمٍ: چرا این قرآن بر مرد بـزرگ یکی از این دو شهر نازل نمی شود؟)) 

به سبب شرافت عروه در میان قوم خود قریش او را در واقعۀ حدیبیه برای عقد قرارداد صـلح نزد پیامبر اکرم(ص) فرستادند. او در آن هنگام کافر بود و در سال نهم هجرت اسلام آورد و به سـوی قبیله اش بازگشت و خود بـر بـام خانۀ بلندی که داشت رفت واسلام خود را آشکار ساخت و آنان را به این دین دعوت نمود. امّا آنان باران تیر را به سویش گشودند و یکی از آن ها بر [قلب] او اصابت نمود و غرقه در خون خـویش به زمین افتاد گفتند: خون خود را به چه حساب می گذاری؟ گفت: این لطفی بود که خداوند به آن مرا گرامی داشت و شهادتی بود که پروردگار نصیبم ساخت، تنها درخواستم این است کـه مـرا در کنار شهیدانی که با رسول خدا(ص) کشته شده اند دفن نمایید:.واقـدی،ج5\370،تهذیب التهذیب، عـسقلانی، ج 4\187 نهایه ابن اثیر، ج4\30؛ حاکم نیشابوری،: ج3\615).

******

2- ویژگی شخصیتی علی اکبر علیه السلام
هر چند گزارشات تاریخی نسبت به زندگانی 25 ساله علی اکبر بسیار کم و کوتاه است، ولی با مراجعه به همین گزارشات بسیار کوتاه و تعبیراتی شامخی که امام حسین علیه السلام در روز عاشورا نسبت به آن حضرت داشته اند، می توان به ابعاد شخصیتی حضرت علی اکبر پی برد.

نخستین ویژگی علی اکبر علیه السلام آنست: که وی در بین بنی هاشم به بیان حضرت سیدالشهدا ء علیه السلام((اشْبَهُ النَّاسِ خَلْقاً)) به رسول خدا بوده است به این معنا از نظر فيزيکی چهره و صورت شبیه ترین فرد به رسول‌الله بوده است، بگونه ای که همه آن کسانی که رسول خدا را درک نکرده بودند ولی مشتاق بودند که تصویری از رسول الله (ص) داشته باشند، یا درک کرده بودند ولی دلتنگ آن حضرت می شدند می توانستند با نگاه به سیما و چهره علی اکبر سیما و چهره پیامبر خدا را ببینند از همین رو سید الشهدا ء در روز عاشورا فرمودند: ((کُنَّا إِذَا اشْتَقْنا إِلى‏ نَبِیِّکَ نَظَرْنا إِلى‏ وَجْهِهِ: ما هر زمان که مشتاق دیدار پیامبرت مى‏‌شدیم، به چهره او مى‏‌نگریستیم)).

دومین ویژگی حضرت علی اکبر علیه السلام ((اشْبَهُ النَّاسِ خُلْقاً)) به رسول خدا بوده است به این معنا در سلوک رفتاری عبادی، اجتماعی، سیاسی شبیه رفتار پیامبر اکرم داشته است و همانگونه که پیامبر در برابر پیشنهاد کفار به عمویش ابوطالب فرمودند که به آنان بگوید: «یا عم لو وضعت الشمس فی یمیینی و القمر فی یساری ما ترکت الامر حتّی یظهره الله او اهلک فیه ما ترکه؛(سیره ابن هشام، ج1، ص293) ای عمو اگر خورشید را در دست راست من و ماه را در دست چپ من قرار دهند، دست از دعوت الهی بر نمی‌دارم تا اینکه امر خدا را آشکار کنم یا جان بر سر این راه گذارم).

پس از پنجاه سال از رحلت پیامبر در روز عاشورا وقتی از طرف سپاه منسوب به همان کفارپیشنهاد شد که علی اکبر به یزید بن معاویه بپیوندد؛ او همانند جدش این پیشنهاد را رد کرد و سازش ناپذیری را ثابت کرد وگفت: « اِنَّ قَرابَةَ رَسولِ اللهِ اَحَقُّ أَنْ ترعی:رعایت خویشا وندی رسول خدا(ص) به حقیقت تر نزد یکتراست:وقعة الطف،ص 276 .

و یا آن هنگام که عمر بن سعد با دیدن وی در میدان جنگ از او خواست که صحنه جنگ را ترک کند تا در امان باشد، علی اکبر این پیشنهاد را رد کرد و گفت:
اَنا عَلِيُّ بنُ الحُسينُ بنُ عَلِيٍّ          نَحنُ و بيتُ اللهِ اَولي بالنَّبِيِّ
مِن شَبَثٍ و شَمَرٍ ذاكَ الدَّنِيّ           اَضرِبُكُم بِالسَّيفِ حَتّي يَنثَني
ضَربُ غُلامٍ هاشِميٍّ عَلَوِيٍّ          و لا اَزالُ الـيومَ اَحـمي اَبي
تااللهِ لا يَحكُمُ فينا اِبنُ الدَّعِيّ:

من علي پسر حسين پسر علي (ع) هستم، به خانه خدا سوگند،كه ما به نبّي(ص) نزديكتر و اولي هستيم، تا شبث و شمر فرومايه ،آنقدر با شمشير به شما مي زنم تا شمشير تاب بردارد، شمشير زدن جوان هاشمي علوي بخدا قسم پیوسته امروز از پدرم حمایت می کنم تا فرزند زنازاده در میان ما حکومت نکند:ارشاد، ج2، ص267)).

سومین ویژگی حضرت علی اکبرعلیه السلام((اشْبَهُ النَّاس مَنْطِقاً)) به رسول خدا بوده است به این معنا همانگونه که جدش امام علی علیه السلام فرمودند: ((الْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِه(حکمت 35نهج البلاغه) مرد در زير زبانش نهفته است)) يعنى حالت شخص در سخن نگفتن او پنهان مى ماند، توضيح آن كه ارزش آدمى به مقدار عقل اوست و مقدار عقل از ارزش سخن گفتن و كلام شخص به دست مى آيد چون سخن است كه دليل عقل مى باشد. پس اگر همچون حكما و دانايان سخن گفت، روشن مى شود كه او هم داناست و اگر همچون نادانان سخن گفت معلوم مى شود كه از آن قبيل است و ما بين اين دو مرتبه مراتب نسبى وجود دارد: (ترجمه شرح نهج البلاغه ابن میثم،ج 5 ص552).

علی اکبر سخن نمی گفت و ساکت بود، اما وقتی به سخن در می آمد نشان می داد که تکرار وجود جدش رسول خداست، که در اوج فصاحت و بلاغت و درکمال ادب سخن می گفت از همین رو درگزارش واقعه عاشورا آمده است: ((وقتی امام حسین (ع) از منزلگاه «قصر بنی مقاتل» گذشت، روی اسب چشمان او را خوابی ربود و پس از بیداری «انا لله و انا الیه راجعون» گفت و سه بار این جمله و حمد الهی را تکرار کرد. علی اکبر وقتی سبب این حمد را پرسید، حضرت فرمود: در خواب دیدم سواری می گوید این کاروان به سوی مرگ می رود. پرسید: مگر ما بر حق نیستیم؟ فرمود: چرا. حضرت علی اکبر گفت: «فاننا اذن لا نبالی ان نموت محقین» پس باکی از مرگ در راه حق نداریم!:)) 

با توجه به همین سه ویژگی است که امام حسین علیه السلام به هنگام رفتن علی اکبر به میدان جنگ فرمود: (اللَّهُمَّ اشْهَدْ عَلى‏ هؤُلاءِ الْقَوْمِ، فَقَدْ بَرَزَ إِلَیْهِمْ غُلامٌ اشْبَهُ النَّاسِ خَلْقاً وَ خُلْقاً وَ مَنْطِقاً بِرَسُولِکَ مُحَمَّدٍ صلى الله علیه و آله، کُنَّا إِذَا اشْتَقْنا إِلى‏ نَبِیِّکَ نَظَرْنا إِلى‏ وَجْهِهِ:خدایا! بر این گروه ستمگر گواه باش که اینک جوانى به مبارزه با آنان مى‌‏رود که از نظر صورت و سیرت و گفتار، شبیه‏‌ترین مردم به رسول تو، حضرت محمّد صلى الله علیه و آله است. ما هر زمان که مشتاق دیدار پیامبرت مى‏‌شدیم، به چهره او مى‏‌نگریستیم.))

چهارمین ویژگی علی اکبر علیه السلام که وی را سرآمد و ستاره شهدای کربلا پس از امام حسین علیه السلام قرارداده است، این است آن حضرت درسال ((33 یا35)) از هجرت در زمان خلافت عثمان متولد شده و در دهم محرم سال 61 به شهادت رسیده است،( اعیان الشیعه، ج8، ص 206)دراین مدت توفیق درک محضر چهار امام معصوم امام علی، امام حسن، امام حسین، امام سجاد عليهم السلام را پیدا کرده است و همین امر موجب شد که آنچنان درکسب کمالات قدسی ومعنوی پیش برود و بدرخشدکه تجلی تمام انبیاء آزادم تا خاتم گردد، تاجایی که در روز عاشوراء حضرت امام حسین علیه السلام آن هنگام که علی اکبر عازم میدان جنگ می شود پشت سرش این آیه را تلاوت نماید: ((إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‌ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ‌(آیه 33/ال عمران) :براستى كه خداوند، آدم و نوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را بر جهانيان برگزيد.)) 

و این درخشش در کسب کمالات بگونه ای بود که حتی معاویه بن ابی سفیان که ((الد الخصام)) به اهل بیت علیهم السلام بوده است به این درخشش اعتراف کرده و در گزارش تاریخی آمده است: ((روزی معاویه از اطرافيانش پرسيد: "چه كسي در اين زمان براي خلافت مسلمانان برديگران برتري دارد و براي حكمراني بر مردم از ديگران سزاوارتر است؟" اطرافیان متملق به ستايش خليفه پرداختند و او را لايق اين منصب معرفي كردند. ولی معاويه گفت: "نه چنين نيست،((اولي الناس بهذا الامرعلي بن الحسين بن علي، جدّه رسول اللّه و فيه شجاعة بني‏هاشم و سخاه بني اميه و هو ثقيف)) شايسته ‏ترين افراد براي امر حكومت، علي اكبر فرزند حسين است كه جدّش رسول خدا است و شجاعت بني ‏هاشم، سخاوت بني اميه و زيبايي قبيله ثقيف را در خود جمع كرده است:مقاتل الطالبین، ص80، 114))

به دلیل همین درخشش است که امام باقر علیه السلام در زیارت عاشوراء نام علی اکبر علیه السلام را مستقل از سایر شهدای کربلا آورده و فرمودند: ((اَلسَّلامُ عَلَى الْحُسَیْنِ وَ عَلى عَلِىِّ بْنِ الْحُسَیْنِ وَ عَلى اَوْلادِ الْحُسَیْنِ و عَلى اَصْحابِ الْحُسَيْنِ)).

دیدگاه‌ها

جعفر آزادمنش 15:12 21-12-1400

بسیار عالی.وقابل استفاده

سعید 17:57 23-12-1400

بسیار عالی بود

افزودن دیدگاه جدید

متن ساده

  • تگ‌های HTML مجاز نیستند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • آدرس های صفحه وب و آدرس های ایمیل به طور خودکار به پیوند تبدیل می شوند.