ویژگیهای همراهان پیامبر در قرآن؛ از شدت بر کفار تا غیظآفرینی برای دشمنان
به گزارش خبرنگار بلاغ، حجتالاسلام والمسلمین سعید روستاآزاد، معاون فرهنگی، تبلیغی و رسانههای نوین دفتر تبلیغات اسلامی، در مراسم جشن میلاد پیامبر اکرم (ص) و امام صادق (ع) که در دفتر تبلیغات اسلامی برگزار شد، به تفسیر عمیق آیات پایانی سوره مبارکه فتح درباره ویژگیهای همراهان پیامبر اکرم (ص) پرداخت.
پیامبر اکرم؛ اولین و مؤثرترین عالم
حجتالاسلام روستاآزاد در آغاز سخنان خود، با استناد به آیه شریفه «فَتَلَقَّى آدَمُ مِن رَّبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ» (بقره، ۳۷)، به موضوع توسل و ارتباط انبیا با پیامبر اکرم (ص) اشاره کرد و گفت: ذیل این آیه روایاتی وجود دارد که حضرت آدم (ع) به نام پیامبر اکرم (ص) متوسل شد و خداوند توبهاش را پذیرفت. این موضوع نشاندهنده آن است که پیامبر اکرم (ص) اولین، مؤثرترین عالم و حاکم بر همه پیامبران الهی است.
وی افزود: پیامبر اکرم (ص) به لحاظ اول بودن، اولین خلقت خداست و همه پیامبران بعد ایشان تعریف میشوند. اگرچه از نظر زمانی، پیامبر در برههای خاص به دنیا آمد و از دنیا رفت، اما این سؤال مطرح است که چگونه میتوان در معیت و همراهی با پیامبری بود که اکنون در میان ما نیست؟
نسب پیامبر؛ از هاشم تا عبدالمطلب
معاون فرهنگی، تبلیغی و رسانههای نوین دفتر تبلیغات اسلامی در ادامه، به تبیین نسب پیامبر اکرم (ص) پرداخت و اظهار داشت: هاشم، جد اعلای پیامبر اکرم (ص)، اولین کسی است که تجارت و سفرهای تجاری را پایهگذاری کرد. ایشان به مدینه سفر کرد و با زنی ازدواج کرد و سپس به سمت فلسطین حرکت کرد. هاشم در غزه از دنیا رفت و به همین دلیل است که این منطقه «غزه هاشم» نامیده میشود.
حجتالاسلام روستاآزاد افزود: هاشم وصیت کرد که فرزندش را پس از تولد به برادرانش در مکه برسانند. پس از فوت هاشم، فرزندش به دنیا آمد و نامش را «شیبه» گذاشتند. برادر هاشم که از وجود این فرزند مطلع شد، به مدینه آمد و او را با خود به مکه برد. اهالی مکه که او را نمیشناختند، گفتند: «هذا عبد المطلب» و از همین رو، نامش عبدالمطلب شد.
وی با اشاره به روایتی تاریخی تصریح کرد: عبدالمطلب، جد پیامبر اکرم (ص)، نیز یتیم بود و در یتیمی بزرگ شد. برخی محققان در حوزه یهود و صهیونیسم معتقدند هاشم توسط یهودیان صهیونیست ترور شد، زیرا آنان با توجه به نشانههای تورات و انجیل میدانستند که پیامبری با این ویژگیها ظهور خواهد کرد و از همین رو، نسل هاشم را هدف قرار دادند. به همین دلیل، نام فرزند را «عبدالمطلب» گذاشتند تا در میان مردم گم نام بماند.
تفسیر آیه پایانی سوره فتح
استاد روستاآزاد در بخش دیگر سخنان خود به تفسیر آیه شریفه «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ» (فتح، ۲۹) پرداخت و گفت: این آیه شریفه که آخرین آیه سوره فتح است، خداوند متعال در آن همراهان پیامبر را توصیف میکند. رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتالله خامنهای (رضواناللهتعالیعلیه)، در این سختیها توصیه میفرمودند سوره فتح بخوانید و این سوره نورانی را بعد از نماز تلاوت کنید.
ویژگی اول: شدت بر کفار
وی با توضیح فراز «أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ» اظهار داشت: همراهان پیامبر نسبت به کفار شدید هستند. منظور از کفار در اینجا، کسانی است که معاند، مخالف و عنادورز با اسلام هستند، نه کسانی که صرفاً مسلمان نیستند.
روستاآزاد افزود: این شدت، تنها در بعد نظامی نیست، بلکه در همه حوزههای فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، روایتگری و حتی حرف زدن جاری است. ویژگی اصلی این شدت، «نفوذناپذیری» است؛ همان سیرهای که از امام راحل و رهبر شهید انقلاب شاهد بودیم؛ نترسیدن، محکم بودن و وادادگی نداشتن.
معاون فرهنگی دفتر تبلیغات اسلامی با اشاره به پیام اخیر رهبر شهید انقلاب تصریح کرد: رهبر معظم انقلاب دیشب در پیام خود فرمودند که «روایت ضعفها هنر نیست»، مخصوصاً اگر شنونده این ضعف، کسی باشد که دنبال روحیه است. اگر مسئول یا مدیر ما در سمتهای مختلف بیاید ضعف عمومی کشور را چنان روایت کند که دشمنان به سستی و ضعف ما امیدوار شوند، این مخالف صریح آیه شریفه «أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ» است.
ویژگی دوم: رحمت در میان خود
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در توضیح فراز «رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ» گفت: همراهان پیامبر در میان خود بسیار رحیم، دلرحم و عطوف هستند. وی با اشاره به آیه «وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً» (روم، ۲۱)، این رحمت را از اسماء الهی دانست و افزود: به تعبیر امام باقر (ع)، خداوند متعال نسیمی از روح و رحمت خود در دل مؤمن قرار داده تا مؤمنان با محبت و مهربانی با یکدیگر رفتار کنند. این رحمت، اوایل زندگی به صورت «مودت» و عشق است و به تدریج به «رحمت» و دلسوزی تبدیل میشود.
وی با انتقاد از وضعیت موجود در کشورهای اسلامی تصریح کرد: متأسفانه امروز در برخی کشورهای منطقه و کشورهای اسلامی، این وضعیت معکوس شده است؛ نسبت به کفار رحیم و نسبت به مؤمنان شدید هستند. این در حالی است که قرآن میفرماید مسلمانان باید در برابر کفار شدید و در میان خود رحیم باشند؛ «أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ» و «رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ».
ویژگی سوم: رکوع و سجود
معاون فرهنگی دفتر تبلیغات اسلامی در تبیین فراز «تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا» (فتح، ۲۹) گفت: همراهان پیامبر را در حال رکوع و سجود میبینید. قید «تَرَاهُمْ» نشاندهنده تداوم این حالت است؛ یعنی این افراد همیشه اهل سجده و رکوع هستند. آنها همواره در جستجوی رضایت، رحمت و فضل الهی هستند.
ویژگی چهارم: نشانه سجده در چهره
حجتالاسلام روستاآزاد در تفسیر فراز «سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ» (فتح، ۲۹) اظهار داشت: در چهره این افراد، آثار سجده و عبادت هویداست؛ قیافهای متواضع، قلبی خاشع و بدون تکبر و خودبینی.
وی با اشاره به روایات ائمه اطهار (ع) افزود: در روایات ذیل این آیه، منظور کسانی هستند که اهل نماز شب و شبزندهداری هستند. اگر رزق دنیا و آخرت میخواهید و نورانیت سیما میخواهید، توجه به نماز شب داشته باشید.
معاون فرهنگی، تبلیغی و رسانه های نوین دفتر تبلیغات اسلامی با اشاره به خاطرهای از آیتالله بهجت بیان کرد: مرحوم آیتالله مصباح از مرحوم آیتالله بهجت نقل میکرد که در نجف، زمانی که ما به حرم امیرالمؤمنین (ع) مشرف میشدیم، سیصد تا چهارصد نفر همزمان نماز شب میخواندند و در قنوتشان دعای ابوحمزه ثمالی میخواندند. اینها همان کسانی هستند که قرآن دربارهشان میفرماید: «سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ.»
وی هشدار داد: متأسفانه سنت نماز شب به دلیل مهمانیها، تلویزیون و برنامههای شبکههای مجازی، آرامآرام در حال از دست رفتن است.
تشبیه به دانهای که نهال میشود
وی با اشاره به فراز «ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ» (فتح، ۲۹) اظهار داشت: خداوند متعال همراهان پیامبر را به دانهای تشبیه کرده که ابتدا کوچک و ضعیف است، اما به تدریج تقویت میشود، رشد میکند، بزرگ میشود و بر ساقه خود میایستد.
حجتالاسلام روستاآزاد تصریح کرد: مسلمانان به عنوان یک جریان فکری، فرهنگی، علمی و دینی وابسته به پیامبر اکرم (ص)، آنچنان تقویت میشوند که کشاورز (پیامبر اکرم) از دیدن این رشد شگفتزده میشود. پیامبر اکرم و امیرالمؤمنین (ع) نهال ضعیف اسلام را کاشتند و خداوند متعال آن را به درختی تنومند تبدیل کرد.
ویژگی پنجم: غیظآفرینی برای کفار
معاون فرهنگی دفتر تبلیغات اسلامی در بخش پایانی تفسیر آیات سوره فتح، به مهمترین ویژگی همراهان پیامبر اشاره کرد و گفت: خداوند متعال در انتهای آیه میفرماید: «لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ» (فتح، ۲۹). هدف نهایی این ویژگیها آن است که کفار به غیظ و غضب درآیند؛ از اینکه چرا این مؤمنان غیرقابل نفوذ هستند، چرا تغییر نمیکنند و چرا کوتاه نمیآیند.
حجتالاسلام روستاآزاد افزود: همین تعبیر قرآن است که رئیسجمهور آمریکا را به تعجب واداشته که چرا ایران تسلیم نمیشود. شهید بهشتی میفرمود: «آمریکا از ما عصبانی باشد و از این عصبانیت بمیرد». امام خمینی (ره) نیز میفرمود: «آمریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند».
غیظآفرینی؛ عبادتی ارزشمند
حجتالاسلام روستاآزاد، با استناد به آیه «وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ» (توبه، ۱۲۰) گفت: در قرآن، غیظ و غضبناک کردن کفار خودش ارزشمند و ثواب دارد. مؤمنان هر قدمی که برمیدارند، هر راهپیمایی که انجام میدهند، هر تجمع و هر سخنی که میگویند، اگر موجب غضب کفار شود، خداوند متعال برایشان ثواب و حسنه مینویسد.
وی تأکید کرد: این ویژگیها هم بعد فردی و عبادی دارد، هم بعد اجتماعی، هم بعد سیاسی و هم بعد بینالمللی. اگر این ویژگیها در یک جامعه جمع شود، معیت با پیامبر محقق میشود.
امید به آینده
معاون فرهنگی، تبلیغی و رسانههای نوین دفتر تبلیغات اسلامی در پایان سخنان خود ابراز امیدواری کرد: به برکت این ایام و میلاد پربرکت پیامبر اکرم (ص) و امام صادق (ع)، خداوند متعال لطف کرده و ما هرچه زودتر شاهد رسوایی و شکست قطعی کفار و دشمنان و نیز ظفر و پیروزی اسلام و ایران عزیز باشیم.
افزودن دیدگاه جدید