الگوهای جنسیتی
حجاب در ایران امروز؛ کاهش التزام وتغییر معماری هنجار اجتماعی
پرسش راهبردی این است که افزایش مشاهدهپذیر بیحجابی و کاهش التزام به حجاب شرعی و قانونی در ایران را باید عمدتاً نشانه تضعیف دینداری و ناکامی تبلیغ دانست، یا پیامد تحولی عمیقتر در معنای حجاب و سازوکار تولید هنجار؟ حکم اصلی این تحلیل آن است که تغییر رفتار پوششی، بهویژه پس از ۱۴۰۱، واقعی و راهبردی است؛ اما شواهد آن را به یک علت تقلیل نمیدهند. گلوگاه اصلی، شکاف میان «هنجار رسمی حجاب» و «معنای تجربهشده حجاب» نزد بخشهایی از زنان است؛ شکافی که تغییرات نسلی، فردیشدن انتخاب پوشش، هنجارهای شبکهای، مرجعیتهای جدید و تجربه مواجهه نهادی آن را بازتولید میکنند.
هویتهای سیال، مخاطبان تازه؛ مسئله تبلیغ در جامعه شبکهای
فضای مجازی با چندمنبعیکردن فرایند هویتیابی، مخاطب دینی را از هویتی نسبتاً تثبیتشده به هویتی سیال، انتخابی و ترکیبی سوق داده است؛ بهگونهای که خانواده، مدرسه، رسانه، گروه همسالان، نهاد دین و کنشگران شبکهای همزمان در شکلدهی به هویت و معنای دینی نقش دارند. در این شرایط، تبلیغ دینی دیگر صرفاً با مخاطبی دارای هویت دینی تثبیتشده مواجه نیست، بلکه باید در خودِ فرایند شکلگیری و بازتعریف هویت حضور داشته باشد. ازاینرو، شناخت منطق جامعه شبکهای، توجه به رقابت مرجعیتهای سنتی با اینفلوئنسرها و کنشگران دیجیتال و بازاندیشی در نقش نخبگان و حکمرانی فضای مجازی، به ضرورتی اساسی برای نظام تبلیغ تبدیل میشود.
