چرا ظرفیت گسترده دین برای خیرخواهی، ایثار و تعاون، همیشه به مشارکت اجتماعی پایدار تبدیل نمی‌شود؟ این تحلیل نشان می‌دهد مسئله را نمی‌توان صرفاً به کاهش دین‌داری یا ضعف انگیزه فردی فروکاست. گلوگاه اصلی در جایی میان «باور» و «عمل» قرار دارد: ضعف شبکه‌های قابل اعتماد، فرصت‌های روشن مشارکت و نهادهایی که ارزش دینی را به مسئله، نقش و تجربه مؤثر اجتماعی پیوند دهند. از این منظر، چالش اصلی نظام تبلیغ نه فقط توصیه به مسئولیت‌پذیری، بلکه «ساختن مسیر مسئولیت‌پذیرشدن» است.

فضای مجازی با چندمنبعی‌کردن فرایند هویت‌یابی، مخاطب دینی را از هویتی نسبتاً تثبیت‌شده به هویتی سیال، انتخابی و ترکیبی سوق داده است؛ به‌گونه‌ای که خانواده، مدرسه، رسانه، گروه همسالان، نهاد دین و کنشگران شبکه‌ای هم‌زمان در شکل‌دهی به هویت و معنای دینی نقش دارند. در این شرایط، تبلیغ دینی دیگر صرفاً با مخاطبی دارای هویت دینی تثبیت‌شده مواجه نیست، بلکه باید در خودِ فرایند شکل‌گیری و بازتعریف هویت حضور داشته باشد. ازاین‌رو، شناخت منطق جامعه شبکه‌ای، توجه به رقابت مرجعیت‌های سنتی با اینفلوئنسرها و کنشگران دیجیتال و بازاندیشی در نقش نخبگان و حکمرانی فضای مجازی، به ضرورتی اساسی برای نظام تبلیغ تبدیل می‌شود.

پرسش راهبردی این است که تغییر توزیع توجه، اعتماد، تخصص و قدرت روایت‌سازی چگونه موقعیت روحانیت و نهادهای دینی را در میدان مرجعیت فرهنگی و معنایی ایران دگرگون کرده و چه بازآرایی‌ای می‌تواند نقش دینی را بدون بازگشت ناممکن به انحصار گذشته تقویت کند؟