طرح ملی «صیانت از خانواده»؛ تلاشی جهادی برای بازآفرینی کانون گرم محبت در سایه اعتیاد

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بلاغ، فاطمه مجاهدی سرگروه تبلیغی مبلغات خانواده و از مبلغان فعال معاونت فرهنگی و تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، در تشریح ابعاد طرح «صیانت از خانواده» و رویکرد نوین در مقابله با آسیب‌های اجتماعی ناشی از اعتیاد، اظهار داشت: همه‌گیری کرونا نه‌تنها بحران سلامت را در پی داشت، بلکه لایه‌های پنهان‌تر آسیب‌های اجتماعی، به‌ویژه اعتیاد درون خانواده‌ها را نیز عیان کرد. 

در بحبوحه این بحران، مواجهه‌ی مستقیم با وضعیت بحرانی یک خانواده‌ی گرفتار در دام اعتیاد، به جرقه‌ای برای شکل‌گیری یک طرح مردمی، دینی و تشکیلاتی تبدیل شد؛ طرحی که تلاش می‌کند نه صرفاً معتادان، بلکه خانواده‌های آنان را در مرکز توجه قرار دهد.

سرکار خانم مجاهدی با بیان اینکه نیاز اصلی مخاطبان این طرح، بازیابی بنیان‌های اخلاقی، روانی و اقتصادی خانواده‌هایی است که درگیر پیامدهای اعتیاد شده‌اند، افزود: از طلاق و فرار دختران گرفته تا خودکشی، افت تحصیلی، فقر اقتصادی و انزوای اجتماعی، همگی نشانه‌هایی از آسیبی چندوجهی بودند که نیازمند رویکردی چندساحتی و مداخله‌گر بود. ما در این طرح تلاش کردیم با نگاهی جامع، تمامی ابعاد دردناک زندگی این خانواده‌ها را مدنظر قرار دهیم.

وی در ادامه با اشاره به مخاطبان هدف این فعالیت جهادی، تصریح کرد: طرح «صیانت از خانواده» با محوریت خانواده‌های آسیب‌دیده از اعتیاد طراحی شده و زنان، دختران نوجوان، کودکان و گاه خود مددجویان از گروه‌های اصلی مخاطب آن‌اند. 

این مبلغ توانمند با اشاره به نقش کلیدی زنان در ساختار خانواده، خاطرنشان کرد: این طرح، توجه خاصی به نقش زنان در حفظ بنیان خانواده دارد و تلاش می‌کند با توانمندسازی آنان، چرخه‌ی آسیب را متوقف کند. همچنین دختران در معرض فرار یا بازگشت‌داده‌شده به خانواده‌ها نیز بخش مهمی از مخاطبان طرح‌اند که باتوجه به گستره فعالیت در ۴۰ محله هدف در قم و همکاری با مدارس، مساجد و پایگاه‌های بسیج، این مدل به‌راحتی قابلیت تعمیم به سایر شهرها را نیز داراست.

مجاهدی در تشریح سوابق و تاریخچه شکل‌گیری این طرح، اظهار داشت: شروع طرح در دوره کرونا، با مشاهده‌ی عینی یک بحران خانوادگی آغاز شد؛ من با مشاهده‌ی مستقیم تأثیرات ویرانگر اعتیاد در یک خانواده، تصمیم به اقدامی سازمان‌یافته و فراگیر گرفتم. به‌تدریج، ساختاری تشکیلاتی با حضور گروه‌های «همیاران زندگی» و «مبلغات خانواده» شکل گرفت که متشکل از طلبه‌های متخصص در مشاوره و مددکاری بودند. این افراد با گذراندن دوره‌های تخصصی مانند تربیت مربی اعتیاد و مددکاری، فعالیت خود را در مدارس، مساجد، پایگاه‌های بسیج و مراکز فرهنگی آغاز کردند.

این مبلغ دفتر تبلیغات اسلامی با اشاره به اقدامات اجرایی صورت گرفته، افزود: دو مرکز مشاوره در پردیسان و مرکز شهر قم ایجاد شد. نمایشگاه‌های پیشگیری، اردوهای فرهنگی، هیئت‌های مذهبی ویژه خانواده‌های آسیب‌دیده و کارگاه‌های مهارتی از جمله فعالیت‌های اجرایی طرح بودند. با وجود ملاحظات امنیتی، برخی بازتاب‌های رسانه‌ای در قالب مستندها، جشنواره‌ها و برنامه‌هایی مانند «جشن پاکی» منتشر شد.

سرکار خانم مجاهدی با بیان خرسندی از دستاوردهای این طرح، خاطرنشان کرد: نتایج ملموس طرح شامل اشتغال‌زایی برای مادران، بازگشت دختران فراری به خانواده، ترک اعتیاد، قبولی فرزندان در دانشگاه، و ارتقای سطح فرهنگی خانواده‌ها بوده است؛ مواردی که همگی به‌صورت مستند قابل ارائه‌اند.

وی در ادامه با اشاره به مدل فعالیت و رویکرد علمی طرح، توضیح داد: طرح بر پایه‌ی سه لایه پیشگیری طراحی شده است: پیشگیری اولیه (آموزش و آگاهی)، پیشگیری ثانویه (حمایت در دوران ترک اعتیاد)، و پیشگیری ثالثیه (مراقبت‌های پس از ترک). فرآیند طرح از شناسایی خانواده‌های در معرض آسیب آغاز می‌شود، با مشاوره‌های فردی و گروهی ادامه می‌یابد و در قالب برنامه‌های حمایتی، فرهنگی و اقتصادی، به بازتوانی خانواده منتهی می‌شود.

مجاهدی با اشاره به سناریوی اجرایی آن، گفت: سناریوی اجرایی این طرح متکی بر ترکیب آموزش دینی، مشاوره تخصصی، اقدامات فرهنگی (نمایشگاه، اردو، هیئت) و ارتباط مؤثر با نهادهای حمایتی است. این ترکیب، ضمن جذب مخاطب، امکان پیگیری مداوم مددجو و خانواده را فراهم کرده و به نتایجی پایدار منجر شده است.

این مبلغ جهادی در بخش پایانی صحبت‌های خود به چالش‌های موجود نیز اشاره کرد و گفت: مهم‌ترین چالش‌ها، ایاب و ذهاب مبلغان، پایین بودن دستمزدها، عدم همکاری برخی نهادها، تهدیدات امنیتی مرتبط با شبکه‌های توزیع مواد مخدر، و عدم حمایت کافی نهادهای حوزوی هستند. با این حال، استحکام تشکیلاتی، بهره‌گیری از نیروهای بومی، و اتکا به آموزه‌های دینی موجب شده‌اند این طرح مسیر خود را با اقتدار ادامه دهد.

سرکار خانم مجاهدی با بیان چشم‌انداز آینده طرح، خاطرنشان کرد: در صورت تحقق کامل این مدل، می‌توان انتظار داشت خانواده‌های درگیر با اعتیاد، نه‌تنها از دام این معضل رهایی یابند، بلکه با پشتوانه روانی، اعتقادی و اقتصادی، به اعضای فعال و مؤثر جامعه بدل شوند. معیار ارزیابی این طرح، شامل کاهش نرخ بازگشت به اعتیاد، رشد تحصیلی فرزندان، بازگشت دختران به خانواده، و ارتقای سطح مهارتی و اقتصادی مادران است.

گفتنی است علاقه مندان به آشنایی هرچه بیشتربا این طرح می توانند از طریق صفحه مرتبط با ایشان در تارنمای جنات به نشانی https://www.jannatt.ir/node/1345 مراجعه نمایند.