نظام داده تبلیغ
امروز دچار «تحقیق نمایی» در امر تبلیغ هستیم نه پژهش اصیل
حجتالاسلام دکتر شهبازیان در این گفتوگو، مهمترین ملاحظه در تدوین نظام مسائل تبلیغ را تمایز میان «مسئله پژوهشی» و «مسئله تبلیغی» میداند و تأکید میکند که مسئلهشناسی را نمیتوان به گفتوگو با استادان محدود کرد. از نظر او، رصد فضای مجازی، توجه به نگاههای منتقدانه و جریانهای رقیب و استفاده از تجربه مبلغان، امکان دیدن «کف میدان» و مسائل نوپدید را فراهم میکند. وی در ادامه، با اشاره به موضوعاتی مانند اعتبارسنجی متون، باطنیگرایی و اخباریگری، از ضرورت پیوند منظم میان پژوهش و تبلیغ سخن میگوید و پیشنهاد میکند نظام مسائل، در کنار مسائل بنیادین، سازوکاری زنده برای رصد و پاسخگویی به مسائل فوری داشته باشد. بازاندیشی در ابزار و شیوههای تبلیغ نیز از دیگر محورهای این گفتوگوست.
علم ارتباطات، بهترین تبار دانشی برای کشف مسائل تبلیغ است.
یکی از مسائل بسیار جدی، بازخوردگیری است؛ اینکه چگونه فرایند تبلیغ را بر اساس واکنش مخاطب اصلاح کنیم. نظام تبلیغ دینی ما به اعتبار پیشینه سنتیاش عمدتاً یکسویه بوده است. منبری بالای منبر سخن میگفته و مردم هم گوش میکردهاند. البته یک منبری حرفهای همان بالا، از حرکت مردم، نگاه آنها، میزان توجهشان یا اینکه مشغول کار دیگری شدهاند، بازخورد میگرفته است و متناسب با آن سخنش را تنظیم میکرده؛ اما این بازخوردگیری روشمند و سازمانیافته نبوده است. امروز هم یکی از مهمترین نیازهای نظام تبلیغ دینی ما این است که نظام مشخص و تعریفشدهای برای بازخوردگیری نداریم.
تبلیغ را نهضت ببینیم، نه یک ساختار بوروکراتیک
حجتالاسلام دکتر اولیایی در این گفتوگو، ضمن مرور وضعیت مطالعات تبلیغ دینی، از دو مسئله اساسی سخن میگوید: گسست میان پژوهش و اجرا و دشواری نگاه نظاممند به تبلیغ. از نظر او، تکثر هویتی روحانیت و استقلال مبلغ، ساماندهی تبلیغ را با عرصههایی مانند نظام سلامت یا نظام امنیت متفاوت میکند. وی در ادامه، درباره روششناسی شناسایی مسائل، ضرورت سطحبندی و تشخیص ابرچالشهای مولد، قابلیت تصمیمسازی مسائل و لزوم حرکت از مداخلات مستقیم به سمت سازوکارهای غیرمستقیم بحث میکند و در نهایت، ایده «نهضت» را در برابر بوروکراتیکشدن مطرح میسازد.
