تحلیل ویژگی های استثنایی زیارتنامه غدیریه امام هادی علیه السلام
پایگاه اطلاع رسانی بلاغ| تحلیل ویژگی های استثنایی زیارتنامه غدیریه امام هادی علیه السلام
نگارنده: «مبلغ نخبه حجت الاسلام و المسلمین سید محمدتقی قادری»
*******
از آنجایی که پشتوانه حضور امت انقلابی و خداجوی کشور و میهن اسلامی و انقلابی ایران که انان را به امت اسلامی استثنایی تاریخ تبدیل کرده است که بیش از نود شب به یاد امام شهید و نیز درحمایت از امام سوم انقلاب و مدافعان نظام در میدانگاه و خیابان های حضور یابند نظام فکری ((ولایت)) و ((ولایت مداری)) است که امام هادی علیه السلام در منشوری چون ((زیارت جامعه)) و ((زیارت غدیریه)) به عنوان مبنای فکری جریانسازی کرده اند و این بینش است که توانست چنین موجی را بیافریند، جا دارد در آستانه عید غدیرخم و نصب امام امیرالمؤمنین علی علیه السلام در هجدهم ذی الحجه سال دهم هجری برای زعامت مسلمین درسر زمین جحفه به امر حق تعالی توسط نبی گرامی اسلام صلی الله علیه و اله، برای آشنایی بیشتر امت ولایت مداردر، این شرایط بسیار حساس و سرنوشت ساز در مقابله با نظام سلطه طلب امریکا و رژیم منفور صهیونیستی به تحلیل ویژگی های کلیدی زیارتنامه غدیریه بپردازیم.
*******
۱- زیارتنامه ((غدیریه)) با سند بسیار قوی
نخستین ویژگی زیارتنامه غدیریه در بین دعاها و زیارتنامه های ماثوره، داشتن ((سند بسیاری قوی)) از جهت صدور از معصوم علیه السلام است که نمی توان در سند آن و صدورش از امام هادی علیه السلام به هیچ وجه تشکیک کرد، چرا که در سلسه سند صدور زیارتنامه بزرگانی چون: ابن المشهدی،شاذّان بن جبرئیل قمی،عماد الدّین طبری،ابوعلی(مفید ثانی)،شیخ الطّائفه طوسی،شیخ مفید،ابن قولویه، مرحوم کلینی،علیّ بن ابراهیم،ابراهیم بن هاشم،حسین بن روح و عثمان بن سعید،نایب خاص اول و سوم حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)قرارگرفته اند.
از همین رو محدث بزرگی چون جناب شیخ عبّاس قمی در قوت سندزیارت شریف غدیریّه می نویسد: ((درتمامی زیارات مأثوره، زیارتی به این درجه از صحّت و اعتبار و قوّت سند پیدا نمی شود. چرا که در سند زیارت غدیریه در کتاب «المزار الکبیر» ابن مشهدی این چنین آمده است: «أَخْبَرَنِی بِهَذِهِ الزِّیارَةِ الشَّرِیفُ الْأَجَلُّ الْعَالِمُ أبی جَعْفَرٍ مُحَمَّدٌ الْمَعْرُوفُ بِابْنِ الْحَمْدِ النَّحْوِی،رَفَعَ الْحَدِیثَ عَنِ الْفقِیهِ الْعسْکرِی صَلَوَاتُ اللّهِ عَلَیهِ فِی شُهُورِسَنَةِ إِحْدَی وَ سَبْعِینَ وَخَمْسَمِأَةٍ.وَ أَخْبَرَنِی الْفَقِیهُ الْأَجَلُّ أَبُو الْفَضْلِ شَاذَانُ بْنُ جَبْرَئِیلَ الْقُمِّی رَضِی اللّهُ عَنْهُ،عَنِ الْفَقِیهِ الْعِمَادِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی الْقَاسِمِ الطبَرِی،عنْ أَبِی عَلِی،عَنْ وَالِدِهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ أَبِی الْقَاسِمِ جَعْفَرِ بْنِ قُولَوَیهِ،عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یعْقُوبَ الْکلَینِی، عَنْ عَلِی بْنِ إِبْرَاهِیمَ،عَنْ أَبِیهِ، عَنْ أَبی الْقاسِمِ بنِ رُوحٍ وَ عُثْمَانَ بْنِ سَعِیدٍ الْعمْرِی،عنْ أَبی مُحَمَّدٍالْحَسَنِ بْنِ عَلِی الْعَسْکرِی، عَنْ أَبِیهِ صَلَوَاتُ اللّهِ عَلَیهِما:المزار الکبیر، ص 264؛ بحار الأنوار،ج 100، ص 346.))
همانگونه که ملاحظه می کنید در سند حدیث علاوه بربزرگانی چون شیخ مفید ،کلینی، ابن قولویه دوتن ازنواب خاص و نیز دو امام معصوم قرار گرفته اند درکمتر دعا یازیاتنامه چنین سلسه سندی رامی توان یافت.
*******
۲- صدور زیارتنامه غدیریه در اوج خطر
دومین ویژگی زیارتنامه غدیریه ((انشاء در اوج خطر)) بوده است، چرا که این زیارتنامه را در شرایطی امام هادی علیه السلام در بیان فضائل امام علیه السلام انشاء نمودند، خلیفه عباسی چون متوکل برسر نوشت جامعه اسلامی حاکم شد که عداوت ذاتی به اهل بیت علیهم السلام داشته و تمام همش حذف فیزیکی پیروان ائمه علیهم السلام و محوکردن آثار آنها بوده است.
از همین رو در سال 236 فرمان داد؛ (( که بارگاه امام علیه السلام و بناهای اطراف آن را تخریب کنند و شخم زده و آنگاه در آن مکان کشت و زرع کنند.متوکل برای زائران امام حسین علیه السلام نگهبان گمارد و پاسگاههای متعددی احداث کرد و به شدّت مانع زیارت سیدالشهداء شد.:تتمة المنتهى، شیخ عباس قمى، ص 323.))
همچنیین توکل در همین دوران حکومت خود بسیاری از دوستداران اهل بیت علیهم السلام را به شهادت رساند، از جمله «ابن سکیت» یار باوفای امام جواد و امام هادی علیهماالسلام، را به جرم دوستی با علی و اولادش دستور داد زبان از پشت سرش درآوردندکه درگزارش تاریخی امده است :(( روزی متوکل از ابن سکیت پرسید: آن فرزندان من نزد تو محبوبترند یا «حسن و حسین»؟ ابن سکیت از این مقایسه ناراحت شد و گفت: «قنبر» غلام علی علیه السلام از تو و خاندان تو برتر است. پس متوکل سخت ناراحت شد و دستور داد زبانش را از پشت سرش درآوردند.:تاریخ الخلفاء، سیوطى، چاپ دوم، ص 347.))
در چنین شرایط سخت و خطرساز که می رفت تشیع به آخر خط برسد و چیزی از اهل بیت علیهم السلام باقی نماند، امام هادی علیه السلام که به فرمان متوکل درسال (۲۳۳ق ) در سن ۲۱ سالگی با اجبار به همراه خانواده شان از مدینه به سامراء آورده می شد
چون امدن امام علیه السلام مقارن با ایام غدیر بوده است وقتی ان حضرت در روز غدیر به نجف رسیدند به زیارت امیرالمومنین(ع) رفتند و از فرصت استفاده کردندبرای جریان سازی فضائل امام علیه السلام زیارت غدیریه را در حرم امیرالمومنین(ع) باحضور نیروی امنیتی متوکل عباسی خطاب به ان حضرت انشاء کردند و این اثر بسیار وزین را با مضامین عالی دراین سفر، و زیارت جامعه کبیره را درمدت اقامت در سامرا از خود به عنوان اثر ماندگار معرفتی برای شیعیان باقی گذاشتند و توطئه متوکل عباسی را در حذف آثار اهل بیت علیهم السلام به ویژه امام امیرالمومنینن را به شکست همیشگی کشاندند.
*******
۳- زیارت غدیریه ((نثر آمیخته به سجع))
سومین ویژگی زیارت غدیریه ((آرایش لفظی)) و ((نثر آمیخته به سجع)) است، به این معنا با اینکه سجع، وزن و قافیه داشتن از خصیصه شعر است نه نثر، ولی از شگفتی های زیارتنامه غدیریه انست با اینکه زیارتنامه نثراست نه شعر، ولی امام هادی در این زیارتنامه د رقامت جدش امام علی علیه السلام درنهج البلاغه ، جده اش حضرت زهرا سلام الله علیها در خطبه فدکیه، جدش امام حسین علیه السلام در دعای عرفه، عمه اش حضرت زینب سلام الله علیها در خطبه ورورد به کوفه، امام سجاد علیه السلام در خطبه اش در مسجد اموی دمشق ظاهر شدند و زیارتنامه غدیریه را با اینکه نثر است همراه با سجع و قافیه چون شعر انشاء نمودند، و از همه مهمتر که برشگفتی زیارتنامه می افزاید تغییر از سجعی به سجع دیگر در فراز فراز زیارتنامه است که همین موحب دلکش بودن آن شد که خواننده را مجذوب خود می کند از همین روست که از همان فرازهای نخستین زیارتنامه می خوانیم: «السَّلامُ عَلَى مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ خَاتَمِ النَّبِيِّينَ وَ سَيِّدِ الْمُرْسَلِينَ وَ صَفْوَةِ رَبِّ الْعَالَمِينَ أَمِينِ اللَّهِ عَلَى وَحْيِهِ وَ عَزَائِمِ أَمْرِهِ وَ الْخَاتِمِ لِمَا سَبَقَ وَ الْفَاتِحِ لِمَا اسْتُقْبِلَ وَ الْمُهَيْمِنِ عَلَى ذَلِكَ كُلِّهِ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ وَ صَلَوَاتُهُ وَ تَحِيَّاتُهُ السَّلامُ عَلَى أَنْبِيَاءِ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ مَلائِكَتِهِ الْمُقَرَّبِينَ وَ عِبَادِهِ الصَّالِحِينَ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَ سَيِّدَ الْوَصِيِّينَ وَ وَارِثَ عِلْمِ النَّبِيِّينَ وَ وَلِيَّ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ مَوْلايَ وَ مَوْلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ السَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلايَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَا أَمِينَ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ سَفِيرَهُ فِي خَلْقِهِ وَ حُجَّتَهُ الْبَالِغَةَ عَلَى عِبَادِهِ»
*******
۴- محتوای ژرف وعمیق داشتن فرازهای زیارتنامه
چهارمین ویژگی زیارت غدیریه بیان فضایل حضرت امیر (ع) اختصاص داردکه حدود 206 فضیلت حضرت در این زیارت آمده است. فضایلی مانند: ((امیرالمؤمنین، سیّد الوصیّین، وارث علم النّبیّین، ولیّ ربّ العالمین، امین الله فی ارضه، سفیر الله فی خلقه، الحجّة البالغة علی عباده، دین الله القویم، صراط مستقیم، نبأ عظیم، اوّل من آمن باللّه، سیّد المسلمین، یعسوب المؤمنین، امام المتقین، قائد الغرّ المحجّلین، امام المّتقین، اوّل من صدّق بما انزل الله علی نبیّه، عبدالله، المخصوص بمدحه الله، المخلص لطاعة الله، اوّل العابدین، ازهد الزّاهدین، الکاظم للغیظ، العافی عن النّاس، الصّابر فی البأسآء و الضّرّآء و حین البأس، العادل فی الرّعیّة، العالم بحدود الله من جمیع البرّیّة، المخصوص بحکم التّنزیل و حکم التّاویل و نصّ الرّسول (ص)، حآئز درجة الصّبر، فآئز بعظیم الاجر، الحجّة البالغة، النّعمة السّابغة، البرهان المنیر، احسن الخلق عبادة، اخلص النّاس زهادة.))
هریک از فضایل 206 گانه که سندهای بسیاری در روایات عامّه و خاصه دارند آنچنان ((محتوای عمیق وژرف))برخوردارند نه تنها نیاز به تامل و درنگ دارند بلکه برخی از این فرازها چون؛ ((دین الله القویم، صراط مستقیم، نبأ عظیم)) را تنها صاحبان فن و فلسفه و تفسیر اند که می توانند از شرح و تفسیر محتوای این جنس از فضائل برآیند.
*******
۵-آمیخته بودن زیارتنامه به ۷۸ آیات قرانی
پنجمین ویژگی زیارتنامه غدیریه در این است که هجده آیه تلمیح، سی و دو آیه تضمین و بیست و هشت آیه اقتباس آمده است و همچنین سه حدیث تضمینی، هفت حدیث اقتباسی و هشت حدیث تلمیحی در این زیارت استفاده شده است که در مجموع امام هادی علیه السلام از هفتاد و هشت آیه و هجده حدیث نبوی در این زیارت استفاده کرده اند و به تعبیر گویاتر امام علیه السلام، هجده آیه را غیر مستقیم و با اشاره، سی ودو آیه را مستقیم، بیست و هشت آیه را باجملاتی که برگرفته از مضامین آیات قرآن بوده است که در این زیارتنامه اورده اند به جرئت می توان گفت این ویژگی مختص زیارتنامه غدیریه است که به این تعداد آیات بکار گرفته شده و در بیان فضائل امام امیرالمومنینن به آن استناد شده است.
*******
۶- برجسته کردن لقب: «امیرالمومنین»
ششمین ویژگی زیارتنامه غدیر یه برجسته کردن لقب «امیرالمومنین» است، آنهم در شرایطی که خلفای عباسی تمام سعی و تلاششان بر این بوده که مردم آنان را با لقب «امیرالمومنین » بخوانند ولی امام هادی علیه السلام در این زیارتنامه غدیریه لقب «امیرالمومنین» را ده بار به کار برده اند؛ که پنج بار آن را همراه با سلام، سه بار برای شهادت (أشهد)، و دو بار برای لعن دشمنان حضرت استفاده کرده اند و همچننین هفت بار با لفظ «مولای» و «مولی المومنین» برای امیرالمومنین علیه السلام بکار گرفته اند و این نبود جز اینکه امام هادی علیه السلام در مقام آن بودند که اندیشه ((ولایت)) و ((ولایت مداری))را جریانسازی نمایند و امت اسلامی را با مقام و مرتبه امام «امیرالمومنین » علی علیه السلام آشنا نمایند و این پیام را به امت اسلامی بدهند که تنها امام علی علیه السلام که شایسته لقب «امیرالمومنین» است.
۷- جهت گیری زیاتنامه بر مدار «تبری و تولی»
هفتمین ویژگی زیارتنامه غدیریه جهت گیری برمدار «تبری و تولی» است، به این معنا هرچند محتوای اصلی زیارتنامه غدیریه بیان 206 فضلیت امام امیرالمومنین است ولی جهت گیری زیارتنامه فرهنگ سازی و جریانسازی «تبری و تولی» در بین امت اسلامی است، به این معنا جامعه ای می تواند مدعی ((ولایت)) و ((ولایت مداری)) باشد که به همان نسبت مدعی اهل (تولی) و محبت است به همان نسبت ومرتبه می بابست اهل(تبری) نسبت به دشمنان اهل بیت نیزباشد.
از همین رو در کنار بیان 206 فضیلت از فضائل امام امیرالمومنین علیه السلام که ابراز ولایت مداری است تبری وبیزاریجستن ازدشمنان امام علی علیه السلام دراوج قرارمی گیردوامام هادی علیه السلام به ما می آموزند که بالعن مخالفین اهل بیت علیهم السلام تبری خودمان را نسبت به دشمنان امام علی علیه السلام رسما و آشکارا نشان دهیم ازهمین رو درزیارتنامه امده است: «اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ أَنْبِيَائِكَ، وَ أَوْصِيَاءِ أَنْبِيَائِكَ بِجَمِيعِ لَعَنَاتِكَ، وَ أَصْلِهِمْ حَرَّ نَارِكَ، وَ الْعَنْ مَنْ غَصَبَ وَلِيَّكَ حَقَّهُ، وَ أَنْكَرَ عَهْدَهُ، وَ جَحَدَهُ بَعْدَ الْيَقِينِ، وَ الْإِقْرَارِ بِالْوِلايَةِ لَهُ يَوْمَ أَكْمَلْتَ لَهُ الدِّينَ؛ اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ مَنْ ظَلَمَهُ، وَ أَشْيَاعَهُمْ وَ أَنْصَارَهُمْ؛ اللَّهُمَّ الْعَنْ ظَالِمِي الْحُسَيْنِ وَ قَاتِلِيهِ، وَ الْمُتَابِعِينَ عَدُوَّهُ وَ نَاصِرِيهِ، وَ الرَّاضِينَ بِقَتْلِهِ وَ خَاذِلِيهِ لَعْنا وَبِيلا؛خدایا کشندگان پیامبرانت و جانشینان انبیایت را به همۀ لعنتهایت لعنت کن و آنان را ملازم حرارت آتشت گردان و لعنت کن کسی را که حقّ ولیات را غصب کرد و پیمانش را انکار نمود و او را پس از یقین و اقرار به ولایتش روزی که دین را برای او کامل کردی منکر شد، خدایا قاتلان امیرمؤمنان و کسانی که به او ستم کردند و پیروان و یاران آنان را لعنت کن. خدایا ستمکنندگان بر حسین را لعنت کن و همچنین قاتلانش و پیرویکنندگان از دشمنش و یاوران دشمنش و راضیان به قتلش و دریغکنندگان از یاریاش، لعنتی شدید و سخت فرست.»
دیدگاهها
باتشکروسپاس از قلم محققانه و مبتکرانه،بسیارموجز اما رسا وکافی بوده،خصوصا از لحاظ فهرست نمودن زیارت غدیریه،ونشان دادن شجاعت و ایستادگی حضرت امام هادی(علیه السلام)درآن موقعیت ظلم وجنایت متوکل عباسی(لعنت الله علیه)وارائه طرح مقاومت همیشگی درمقابل ظالمان جهان در هردوره وزمان،علی الخصوص در این دوره ی ازمقاومت ایران اسلامی ومنطقه ی مقاومت درمقابل کفرو استکبار صهیونی،که بخاطر انتصاب ایران به امیرالمومنین(علیه آلاف التحیه والثنا)موردکینه ودشمنی کفار و مشرکین ومنافقین قرارگرفتهاند.وفقکم الله ان شاءالله تعالی.
افزودن دیدگاه جدید