مسیر

احادیث عددی 5
جعفر بهمنی
بيان احادیث اخلاقی از معصومین علیهم السلام در قالب ‏ها و شيوه‏ هاى مختلف مى ‏تواند جاذبه بيشترى براى مخاطبان به ويژه قشر جوان ايجاد كند شيوه عددی شیوه ديگرى است براى بيان احادیث اخلاقی ، در اين شيوه احادیث اخلاقی در قالب عدد و شماره بصورت کوتاه ارائه شده

احادیث عددی ۵

۱- پنج صفت سبب نجات

قال الباقرعلیه السلام:پنج صفت سبب نجات و دوستی خدا و رسولش می شود:

۱ ) غیرت بر خانواده و همسر و محارم؛ ۲ ) گشاده دستی؛ ۳ ) خوش خلق؛ ۴ ) راستگویی؛        ۵) شجاعت[۱].

۲- پنج صفت بد سبب جمع مال

حضرت امام رضا علیه السلام فرمود: سرمایه جمع نمی شود، مگر کسی که دارای پنج خصلت مذموم باشد:

۱ ) بخل زیاد؛ ۲ ) آرزوی دراز؛  ۳ ) حرص ( آزمندی )؛ ۴ ) بریدن از خویشان ( قطع رحم )؛           ۵ ) برتری دادن دنیا بر آخرت[۲].

۳- پنج خصلت لازم زندگی

قال الصادق علیه السلام:پنج خصلت هست که هر کدام از آنها نباشد زندگی انسان ناقص، عقلش زائل و قلب او مشغول خواهد بود:

۱ ) سلامتی بدن؛ ۲ ) امنیت؛ ۳ ) وسعت رزق؛۴ ) مونس موافق ( همسر؛ فرزند و هم نشین صالح و نیک )؛ ۵)پنجمین خصلت که جامع همه این صفات است، سهل گیری ( بی تکلیف بودن و ساده زیستی و ترک تشریفات و چشم هم چشمی ) می باشد[۳].

۴- با پنج دسته رفاقت ممنوع

دوست می تواند بسیار تأثیر گذار باشد، چه جنبه مثبت و چه منفی، پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم) فرمود: «المَرءُ عَلی دِینِ خَلِیلِهِ وَ قَرِینِه »آدمی بر آیین دوست و همنشینان و نزدیکان خود است؛ و لذا با کسانی که این پنج صفت را دارند، نباید دوست؛ هم سفره و همنشین شد جدّاً باید از آنها اجتناب کرد، چنان که در روایت دیگر آمده است: « صاحِبُ السُوءِ قِطعَهُ مِنَ النّار» دوست بد پاره ای از آتش است. که آن صفات عبارتند از:

۱ ) کذّاب؛ ۲ ) گناهکار و لاابالی؛ ۳ ) بخیل؛ ۴ ) احمق؛ ۵ ) قاطع رحم[۴].

امام سجاد علیه السلام فرمود: فرزندم با پنج کس همنشینی و رفاقت مکن:

۱ ) از همنشینی با دروغگو پرهیز کن؛ زیرا او همه چیز را بر خلاف واقع نشان می دهد، دور را نزدیک و نزدیک را به تو دور می نمایاند.

۲ ) از همنشینی با گناهکار و لاابالی بپرهیز، زیرا او تو را به بهای یک لقمه یا کمتر از آن می فروشد.

۳ ) از همنشینی با بخیل برحذر باش، که او از کمک مالی به تو آنگاه که بسیار به آن نیازمندی، مضایقه می کند.

۴ ) از همنشینی با احمق ( کم عقل ) اجنتاب کن، زیرا او می خواهد  به تو سودی رساند؛ ولی به زیان تو می انجامد.

۵ ) از همنشینی با « قاطع رحم » ( کسی که با خویشاوندان قطع رابطه نموده است ) بپرهیز، که او در سه جای قران لعن و نفرین شده است. حتّی کسانی که دارای اراده قوی هم باشند به نصّ روایت ناخودآگاه از رفیق بد تأثیر می پذیرند، چه رسد به کودکان و نوجوانان که به طریق اولی باید آنان را از مصاحبت با افراد منحرف و فاسد منع کرد[۵].

۵- شرایط دوست واقعی

امام جعفر صادق علیه السلام فرمود: کسی که تمام شرایط را داشته باشد رفیق کامل است و الا به همان اندازه درجه دوستی او کم می شود، و اگر هیچ یک از آنها را نداشته باشد اساساً نام دوست نمی توان بر او گذاشت.

۱ ) ظاهر و باطنش یکسان باشد ( آنچه نسبت به تو ابراز می دارد در دل نیز همان باشد )؛

۲ ) خوبی تو را خوبی خودش بداند و بدی تو را بدی خود، ( آبروی تو را آبروی خود بداند )؛

۳ ) اگر در وضع مالی او بهبودی حاصل شد و به ثروتی دست یافت یا به مقامی رسید، با تو تغییر روش ندهد؛

۴ ) به اندازه توانایی و قدرتش از مساعدت و همراهی با تو مضایقه نکند؛

۵ ) تو را در روز گرفتاری و بدبختی به دست فراموشی نسپارد و تنهایت نگذارد[۶].

۶- پنج چیز را غنمیت شمردن

از وصایای پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم) به ابوذر این است که پنج چیز را پیش از آمدن پنج چیز غنیمت

شمار: ۱ ) جوانی پیش از پیری؛ ۲ ) سلامتی قبل از مریضی؛ ۳ ) دارایی پیش از فقر؛ ۴ ) فراغت قبل از اشتغال؛ ۵) زندگی پیش از مرگ[۷].

۷- پنج علامت دیوانه

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم) از جایی عبور می کرد، چشمش به جمعیتی افتاد که دور شخصی را گرفتند، حضرت نزد آنها رفت و پرسید: برای چه در اینجا جمع شده اید؟!

عرض کردند: دیوانه ای در اینجا هست ( حرکات او ما را به اینجا کشانده است ).

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم) فرمود: دیوانه حقیقی این شخص نیست؛ بلکه این شخص بینوا گرفتار و (بیمار) است. آیا می خواهید شما را به ویژگی های دیوانه حقیقی، آگاه کنم؟!

عرض کردند: آری ای رسول خدا. فرمود: دیوانه حقیقی دارای این نشانه ها است:

۱ ) با کِبر و نَخوَت راه می رود. ( خود بزرگ بین و متکبر است )؛

۲ ) به دو طرف خود ( مکرر ) نگاه می کند. ( خود بین و معجب است )؛

۳ ) شانه های خود را بالا و پایین می آورد. ( خود نماست و عقده حقارت دارد )؛

۵ ) از درگاه خدا آرزوی بهشت می کند با اینکه به گناه خود ادامه می دهد؛

۶ ) جامعه، نه از شر او در امانند و نه به خیر او امیدوارند[۸].

۸- پنج صفت از زشت ترین صفات

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم) رو به اصحاب کرد فرمود: آیا می خواهید شما را به تنبل ترین و دزدترین و بخیل ترین و جفاکارترین و عاجزترین انسان ها آگاه سازم؟!

عرض کردند: آری، ای رسول خدا! حضرت فرمود:

۱ ) تنبل ترین انسان، بنده سالم و بیکاری است که در عین حال با زبان و لب، ذکر خدا نمی گوید؛

۲ ) دزدترین انسان، کسی است که از نمازش بدزدد، نمازش مثل کهنۀ کثیف به صورتش زده می شود؛

۳ ) بخیل ترین انسان، کسی است که از نزد مسلمانی عبور کند و به او سلام نکند؛

۴ ) جفاکارترین و بی مهرترین انسان کسی است که در نزد او یادی از من بشود ولی صلوات نفرستد؛

۵ ) و عاجزترین انسان کسی است که از ( دعا کردن ) عاجز باشد[۹].

۹-پنج علامت مؤمن

حضرت امام سجاد علیه السلام فرمود: مومن دارای پنج علامت است:

۱ ) ورع در خلوت؛ ۲ ) صدقه با کمی درآمد؛ ۳ ) صبر در مصیبت؛ ۴ ) بردباری در هنگام غضب؛ ۵ ) راستگویی هنگام خوف[۱۰].

۱۰- پنج صفت برای بهترین بندگان

حضرت امام رضا علیه السلام در پاسخ سائلی که گفت: بهترین بندگان چه کسانی هستند؟ فرمود: بهترین بندگان خدا دارای پنج صفت می باشند.

۱ ) وقتی کار خیری را انجام داد، خوشحال شود؛

۲ ) زمانی که کار بدی انجام داد، استغفار کند؛

۳ )  موقعی که نعمتی به دست آورد، شاکر باشد؛

 ۴ ) هنگامی که مبتلا ( به مصیبت ) شد، صبر کند؛

۵ ) اگر از کسی بدی ببیند ببخشد[۱۱].

۱۱- پنج نفر از حیله شیطان در امانند

از حضرت امام صادق علیه السلام نقل شده که فرمود: شیطان گفت: به جز پنج نفر سایر مردم از حیله و نیرنگم مصون و محفوظ نمی باشند، آنان عبارتند از:

۱ ) کسی که به خدا متوسل شود و در جمیع امور بر او توکل نماید؛

۲ ) کسی که بسیار ذکر و تسبیح خداوند در هر شب و روز کند؛

۳ ) کسی که آنچه برای خود می پسندد برای برادر مؤمن خود نیز بخواهد؛

۴ ) کسی که هرگاه مصیبتی به او می رسد جزع نکند؛

۵ ) کسی که به تقسیم رزق خداوند راضی باشد و از برای روزی غم نخورد[۱۲].

 ۱۲- پنج چیز فراموش شده

از پیامبر اعظم (صلی الله علیه وآله وسلّم) نقل شده است، که فرمود: زمانی بر امت من فرا رسد که به پنج چیز علاقمند شوند و پنج چیز را فراموش نمایند اینها از من بیزارند و من هم از آنها بیزارم، آنها عبارتند از:

۱ ) به دنیا دل ببندند و آخرت را فراموش کنند؛

۲ ) به مال علاقه مند شوند و حساب را از یاد ببرند؛

۳ ) به زنان محبّت پیدا کنند و حورالعین را فراموش کنند؛

۴ ) قصرها را دوست بدارند و قبرها را از یاد ببرند؛

۵ ) خود را دوست دارند ولی خدا را فراموش کنند.[۱۳]

۱۳- پنج موعظه جبرئیل به پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم)

در حدیثی از امام صادق علیه السلام نقل شده است که فرمود: حضرت رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلّم) به جبرئیل فرمود: مرا موعظه کن. گفت:

۱ ) ای محمد  (صلی الله علیه وآله وسلّم) زندگی کن هر چه خواهی سرانجام تو می میری؛

۲ ) دوست داشته باش هر چه را که خواهی ( بعد از مدتی ) از آن جدا خواهی شد؛

۳ ) عمل کن آنچه خواهی ( روزی ) آن را ملاقات خواهی کرد؛

۴ ) شرف مؤمن بپا خواستن نماز اوست در شب؛

۵ ) عزّت مؤمن نگهداری خویش از آبروی مردم است[۱۴].

۱۴- از پنج نوع مستی بپرهیزید

از امیر مؤمنان علی علیه السلام نقل شده است که فرمود: برای انسان عاقل و خردمند سزاوار است که از پنج چیز دوری نماید:

۱ ) از مستی ثروت؛ ۲ ) از مستی قدرت؛ ۳ ) از مستی علم و دانش؛ ۴ ) از مستی ستایش دیگران؛  ۵ ) از مستی جوانی، که از هر کدام آنها باد خبیثی می وزد که عقل را می گیرد و وقار شخص را کم مقدار می کند چنان که انسان مست شراب از هیچ قبایح و زشتی باک ندارد و نمی داند چه می کند، مگر وقتی که به هوش آید[۱۵].

۱۵- پنج مشکل و گرفتاری همیشگی مؤمن

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم) فرمود: مؤمن همواره دچار پنج مشکل است و با آن دست و پنجه نرم می کند، آنها عبارتند از:

۱ ) مؤمنی که به او رشک و حسد می ورزد؛

۲ ) منافقی که کینه او را در دل دارد؛

۳ ) کافری که با او در ستیز و جنگ است؛

۴ ) نفس سرکشی که با او در نزاع و مجادله است ( مبارزه با او جهاد اکبر است )؛

۵ ) دیو و شیطانی که در صدد گمراهی اوست و لذا همواره در کمین او می باشد[۱۶].

۱۶- پنج پایه اسلام

قال الباقر علیه السلام: اساس اسلام بر پنج پایه استوار است:

۱ ) بر پا داشتن نماز؛ ۲ ) زکات دادن؛  ۳ ) به جا آوردن اعمال حج؛ ۴ ) روزه گرفتن؛ ۵ ) ولایت و دوستی اهل بیت: در همه حال[۱۷].

 

پی نوشتها:

------------------------------------

[۱] خصال، ج ۱، ص ۲۸۲

[۲] وسائل الشیعه، ج ۱۷، ص ۳۴

[۳] بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۱۸۶

[۴] اصول کافی، ج ۲، ص ۳۷۶

[۵] مجموعه ورام، ج ۲، ص ۱۵

[۶] وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۱۴۶

[۷] مستدرک الوسائل، ج ۱۲، ص ۱۴۰

[۸] الخصال، ج ۱، ص ۳۳۲

[۹] مجموعه ورام، ج۲، ص ۲۳۷

[۱۰] خصال، ج ۱، ص ۲۶۹

[۱۱] بحاالانوار، ج ۷۵، ص ۲۰۶

[۱۲] خصال، ج ۱، ص ۲۸۵

[۱۳] مواعظ العددیّه، ص۲۵۶

[۱۴] من لا یحضر الفقیه، ج ۱، ص ۴۷۱

[۱۵] غرر الحکم، ص ۶۶

[۱۶] مجموعه ورام، ج۱، ص ۹۶

[۱۷] اصول کافی، ج۲، ص ۱۸

نظرات

سلام لطفا منبع هرحدیث رابیان کنید