پنجشنبه ۱۶ تير ۱۴۰۱ /۷ ذو الحجة ۱۴۴۳

مسیر

محمود اکبری
براى بيان احكام، در اين شيوه بسيارى از احكام فقهى از زاويه عدد و شماره مورد بررسى قرار گرفته است كه خود مى ‏تواند تنوعى در بيان احكام باشد.
احكام عددى

مقدمه:

بيان احكام در قالب ‏ها و شيوه‏ هاى مختلف مى ‏تواند جاذبه بيشترى براى مخاطبان به ويژه قشر جوان ايجاد كند شيوه عددی شیوه ديگرى است براى بيان احكام، در اين شيوه بسيارى از احكام فقهى از زاويه عدد و شماره مورد بررسى قرار گرفته است كه خود مى ‏تواند تنوعى در بيان احكام باشد.

احكام عددى شش‏

براى‏ شش‏ چيز بايد وضو گرفت:

۱. نمازهاى واجب، غير از نماز ميت.

۲. براى سجده و تشهد فراموش شده در نماز، اگر مبطل وضو پيش آمده باشد.

۳. براى طواف واجب خانه خدا.

۴. نذر، عهد، يا قسم خورده باشد كه وضو بگيرد.

۵. نذر كرده باشد كه جايى از بدن خود را به خط قرآن برساند.

۶. براى آب كشيدن قرآنى كه نجس شده است اگر مجبور شود بدن خود را به خط قرآن برساند.[۱]

به‏ شش‏ نوع شك در نماز نبايد توجه كرد:

۱. شك بعد از محل.

۲. شك بعد از سلام.

۳. شك بعد از گذشت وقت نماز.

۴. كثيرالشك؛ كسى كه زياد شك مى ‏كند.

۵. شك بين امام جماعت و مأموم، در صورتى كه يكى از آن دو علم داشته باشند.

۶. شك در نمازهاى مستحبى؛ مانند نماز نافله و تحيت و زيارت و ...[۲]

براى‏ شش‏ نفر مستحب است كه در ماه مبارك رمضان اگر چه روزه نيستند؛ چيزهايى كه روزه را باطل مى ‏كند، انجام ندهند:

۱. مسافرى كه مبطل روزه انجام داده است؛ ولى پيش از ظهر به وطنش يا محلى كه قصد اقامت ده روز دارد رسيده است.

۲. مسافرى كه بعد از ظهر به وطنش يا محلى كه قصد اقامت ده روز دارد رسيده است.

۳. مريضى كه مبطل انجام داده است؛ ولى پيش از ظهر بهبود يافته است.

۴. مريضى كه مبطل انجام داده است؛ ولى بعد از ظهر خوب شده است.

۵. زنى كه در بين روز از عادت ماهانه يا نفاس پاك شده است.

۶. كافرى كه مسلمان شود.[۳]

آفتاب با شش‏ شرط پاك مى ‏كند:

۱. چيز نجس به طورى تَر باشد كه اگر چيز ديگرى به آن برسد تر شود.

۲. اگر عين نجاست بر آن باشد بايد پيش از تابيدن آفتاب آن را برطرف كند.

۳. چيزى از تابيدن آفتاب جلوگيرى نكند.

۴. آفتاب به تنهايى چيز نجس را خشك كند.

۵. آفتاب مقدارى از بنا و ساختمان را كه نجاست به آن فرو رفته يك مرتبه خشك كند.

۶. مابين روى زمين يا ساختمان كه آفتاب به آن مى‏تابد با داخل آن هوا يا جسم پاك ديگرى فاصله نباشد.[۴]

براى فروشنده و خريدار شش‏ چيز شرط است:[۵]

۱. بالغ باشند.

۲. عاقل باشند.

۳. حاكم شرع آنان را از تصرف در اموالشان جلوگيرى نكرده باشد يا در حال بلوغ سفيه نباشند.

۴. قصد خريد و فروش داشته باشند. پس اگر مثلاً به شوخى بگويد مال خود را فروختم، معامله باطل است.

۵. كسى آنها را مجبور نكرده باشد.

۶. جنس و عوضى را كه مى ‏دهند مالك باشند يا مثل پدر و جد صغير، اختيار مال در دست آنان باشد.

لباس نمازگزار شش‏ شرط دارد: ۱. پاك باشد ۲. مباح باشد ۳. از اجزاء مردار نباشد ۴. از حيوانات حرام گوشت نباشد ۵ و ۶. براى مردان ابريشم خالص و طلا بافت نباشد.[۶]

زنهاى حائض بر شش‏ قسمند:[۷]

۱. عادت وقتيه و عدديه‏ و آن زنى است كه دو ماه پشت سر هم در وقت معين خون حيض ببيند و شماره روزهاى حيض او هم در هر دو ماه يك اندازه باشد.

۲. عادت وقتيه‏ و آن زنى است كه دو ماه پشت سر هم در وقت معين خون حيض ببيند ولى شماره روزهاى حيض او در هر دو ماه يك اندازه نباشد.

۳. عادت عدديه‏ و آن زنى است كه شماره روزهاى حيض او در دو ماه پشت سر هم به يك اندازه باشد ولى وقت ديدن آن دو خون يكى نباشد.

۴. مضطربه‏ و آن زنى است كه چند ماه خون ديده ولى عادت معينى پيدا نكرده يا عادتش به هم خورده.

۵. مبتدئه‏ و آن زنى است كه دفعه اول خون ديدن اوست.

۶. ناسيه‏ و آن زنى است كه عادت خود را فراموش كرده است.

نمازهاى واجب‏ شش‏ تا است:

۱. نماز يوميه ۲. نماز آيات ۳. نماز ميت ۴. نماز قضاى پدر بر پسر بزرگ ۵. نماز طواف ۶. نماز نذر و عهد و قسم.[۸]

نماز خواندن بر ميت مسلمان اگر چه بچه باشد واجب است. ولى بايد پدر يا مادر آن بچه مسلمان باشند و شش‏ سال بچه تمام شده باشد.[۹]

مستحب است نمازگزار شش‏ تكبير قبل از تكبيرة الاحرام بگويد.[۱۰]

در آشاميدن آب‏ شش‏ چيز مستحب است: ۱. آب را به صورت مكيدن بياشامد ۲. در روز ايستاده آب بخورد ۳. قبل از خوردن آب بسم الله و بعد از آن الحمدلله بگويد ۴. به سه نفس آب بياشامد ۵. از روى ميل آب بياشامد ۶. بعد از آشاميدن آب حضرت اباعبدالله عليه السلام و اهل ‏بيت عليهم السلام ايشان را ياد و قاتلان آن حضرت را لعنت كند.[۱۱]

معامله سَلَف‏ شش‏ شرط دارد. (معامله سلف آن است كه مشترى پول را بدهد كه بعد از مدتى جنس را تحويل بگيرد و اگر بگويد اين پول را مى‏دهم كه مثلاً بعد از شش‏ ماه فلان جنس را بگيرم و فروشنده بگويد قبول كردم، يا فروشنده پول را بگيرد و بگويد فلان جنس را فروختم كه بعد از شش‏ ماه تحويل بدهم معامله صحيح است.[۱۲]

شش‏ نوع نگاه حرام است: ۱. نگاه به چهره آرايش كرده زن نامحرم ۲. نگاه به زيورآلات زن نامحرم ۳. نگاه به عكس بدحجاب زن آشنا ۴. نگاه به بدن مرد نامحرم به جز صورت و دستها ۵. نگاه به تمام بدن زن نامحرم به جز صورت و دستها تا مچ ۶. نگاه هوس آلود (هر چند به صورت و دست ‏ها و يا به بدن همجنس باشد)

در حلال بودن شكار سگ‏ شش‏ شرط معتبر است:

۱. سگ آداب شكار را آموخته باشد و براى اين كار تربيت شده باشد و نشانه آن اين است كه سگ عادت كرده باشد كه هر گاه صاحبش او را با صداى مخصوصى به طرف شكار بفرستد حيوان در صورت نبودن مانع به طرف شكار برود و چون او را با صداى مخصوصى از رفتن باز دارد برگردد.

۲. شكار با فرستادن صاحب سگ انجام شده باشد. پس اگر سگ بدون تحريك صاحبش حيوانى را تعقيب و شكار كند حلال نيست.

۳. فرستنده سگ، مسلمان يا در حكم مسلمان باشد مانند كودك مسلمان.

۴. هنگام روانه كردن سگ نام خدا را بر زبان بياورد پس اگر آن را عمداً ترك كند مقتول سگ حلال نيست اما اگر ترك نام خدا به خاطر فراموشى باشد ضرر ندارد.

۵. مردن شكار مستند به گزيدن سگ و مجروح كردن آن باشد.

۶. صاحب سگ حيوان شكار شده را زنده نيابد و اگر زنده يافت مهلت ذبح كردن آن را نداشته باشد.[۱۳]

 
 
 
پی نوشتها:
-------------------------------------

[۱] توضيح المسائل مراجع، ج ۱، م ۳۱۶

[۲] توضيح المسائل مراجع، ج ۱، ص ۶۰۸، م ۱۱۶۷

[۳] همان، م ۱۷۴۹

[۴] توضيح المسائل مراجع، ج ۱، م ۱۹۱

[۵] همان، م ۲۰۸۱

[۶] همان، م ۷۹۸

[۷] توضيح المسائل مراجع، م ۴۷۸

[۸] همان، ص ۴۲۱

[۹] حداقل سنّ ميت براى وجوب نماز ميت بلوغ است و احتياطاً از سن شش سالگى است؛ توضيح المسائل مكارم، م ۵۶

[۱۰] توضيح المسائل مراجع، ج ۱، م ۱۳۰

[۱۱] همان، ج ۲، ص ۵۴۰، م ۲۶۳۸

[۱۲] همان، م ۲۱۱۰- ۲۱۱۲

[۱۳] تحرير الوسيله، ج ۲، ص ۱۴۰، م ۸.

 

ارتباط در ایتا