رفتن به محتوای اصلی

روحانیت

نسبت تصدی اجتماعی روحانیت با رسالت تبلیغ؛ آیا نقش‌های متکثر روحانیت، مسئله کارکرد تبلیغی را تحت الشعاع قرار می‌دهد؟

Submitted by 0780983122 on

روحانیت در جامعه معاصر با انتظاراتی مواجه است که در یک نقش واحد خلاصه نمی‌شود. آموزش و پژوهش دینی، تبلیغ و تربیت، هدایت اجتماعی و در مواردی مدیریت و مسئولیت اجرایی، هم‌زمان در شمار نقش‌های مورد انتظار از روحانی قرار گرفته‌اند. پژوهشی انتظارات اقشار جامعه از روحانیون را در شش دسته صورت‌بندی کرده است که «انتظارات تبلیغی» و «انتظارات مدیریتی» در کنار انتظارات اخلاقی، عملیاتی و مرتبط با سبک زندگی قرار می‌گیرند (فتحی و همکاران، ۱۴۰۳).

نسبت روحانیت و قدرت در حکومت دینی استقلال در عین مسئولیت

Submitted by 0780983122 on
رابطه روحانیت با قدرت سیاسی در حکومت دینی واجد مسئله‌ای است که با الگوهای متعارف جدایی یا پیوند دین و دولت به‌سادگی توضیح داده نمی‌شود. روحانیت از یک سو نسبت به جهت‌گیری دینی حکومت، عدالت اجتماعی و پیامدهای تصمیمات عمومی مسئولیت دارد و از سوی دیگر، ایفای همین مسئولیت به برخورداری از قدرت تشخیص مستقل وابسته است. مسئله زمانی پیچیده‌تر می‌شود که بخشی از روحانیت در ساختار سیاسی حضور داشته باشد و بخشی دیگر، بیرون از مناصب رسمی، همچنان در تولید معرفت دینی و هدایت اجتماعی نقش ایفا کند. در چنین وضعی، استقلال را نمی‌توان صرفاً با میزان فاصله سازمانی از دولت سنجید؛ همان‌گونه که مسئولیت سیاسی نیز لزوماً به معنای تصدی منصب حکومتی نیست.

چگونه نیازهای نوپدید به دستور کار تبلیغی تبدیل می‌شوند؟

Submitted by 0780983122 on
بخش قابل توجهی از ارزیابی تبلیغ دینی معطوف به کیفیت پاسخ‌هاست: آیا پاسخ از پشتوانه دینی کافی برخوردار است، استدلال آن استوار است و با زبان مناسب عرضه می‌شود؟ پیش از این مرحله، مسئله دیگری وجود دارد که کمتر آشکار است: چه چیزی اساساً باید موضوع پاسخ قرار گیرد؟

روحانیت در بحران‌های اجتماعی؛ مرز هدایت، حمایت و میانجی‌گری

Submitted by 0780983122 on
بحران‌های اجتماعی چه انتظاری از روحانیت ایجاد می‌کنند و این انتظارات چه نسبتی با مأموریت اصلی تبلیغ دین دارند؟ آیا روحانی باید صرفاً تبیین‌گر آموزه‌های دینی باشد یا در جایگاه شنونده مطالبات، منتقد نارسایی‌ها، حامی آسیب‌دیدگان و میانجی تعارض‌های اجتماعی نیز حضور یابد؟ حکم اصلی آن است که این نقش‌ها ذاتاً با رسالت دینی ناسازگار نیستند و برخی از آن‌ها می‌توانند تجلی اجتماعی همان رسالت باشند. مسئله زمانی پدید می‌آید که حدود صلاحیت، مسئولیت، استقلال و پاسخ‌گویی هر نقش روشن نباشد. گلوگاه راهبردی، فقدان چارچوبی معتبر برای تشخیص نسبت نقش‌های اجتماعی روحانیت با مأموریت هدایتی و مدیریت تعارض‌های احتمالی میان آن‌هاست؛ ابهامی که می‌تواند هم به انفعال اجتماعی و هم به فرسایش اعتبار دینی بینجامد.

حکمرانی ظرفیت‌های دین‌داری

Submitted by 0780983122 on
مسئولیت حکومت دینی در قبال ایمان شهروندان را چگونه باید تعریف کرد؟ پاسخ رایج به این پرسش، گاه میان دو تصور محدود می‌ماند: حکومت یا باید دین‌داری جامعه را به سطح مطلوب برساند، یا باید وضعیت دینی شهروندان را امری کاملاً خارج از قلمرو مسئولیت خود بداند. هر دو تصور با دشواری مواجه‌اند. نخستین برداشت، تحقق ایمان را همچون نتیجه‌ای در اختیار دستگاه سیاسی فرض می‌کند؛ حال آنکه شکل‌گیری اعتقاد به عوامل متعدد فردی و اجتماعی وابسته است. برداشت دوم نیز تأثیر گسترده تصمیم‌های حکومتی بر شرایط زندگی دینی را نادیده می‌گیرد.

حدود نقش اجتماعی روحانیت؛ آیا دچار تورم کارویژه ها شده ایم؟

Submitted by 0780983122 on
گسترش قلمرو مسائل اجتماعی مرتبط با دین، پرسشی اساسی درباره حدود نقش روحانیت پدید آورده است: آیا هر مسئله‌ای که اهمیت دینی و اخلاقی دارد، ضرورتاً باید در حوزه مداخله مستقیم روحانیت قرار گیرد؟ پاسخ به این پرسش به چگونگی فهم مسئولیت اجتماعی نهاد دین وابسته است.

معیار تحول در فهم دینی؛ میان انجماد تاریخی و استحاله تفسیری

Submitted by 0780983122 on
بحث از ثبات و تغییر در دین معمولاً با این پرسش آغاز می‌شود که آیا آموزه‌ها و احکام دینی باید با تحولات اجتماعی سازگار شوند یا در برابر دگرگونی‌های زمانه ثبات خود را حفظ کنند. این صورت‌بندی، با وجود رواجش، مسئله را زودتر از موعد به دو انتخاب فرو می‌کاهد.

تبلیغ و بسیج اجتماعی؛ سازوکار اثرگذاری شبکه تبلیغی روحانیت در انقلاب اسلامی

Submitted by 0780983122 on
در تحلیل تبلیغ دینی، تمرکز بر «پیام» می‌تواند بخش مهمی از مسئله اثرگذاری را پنهان کند. پیام زمانی قدرت اجتماعی پیدا می‌کند که مخاطب برای گوینده نوعی صلاحیت قائل باشد، امکان گردش آن در روابط اجتماعی وجود داشته باشد و دریافت‌کنندگان بتوانند معنای آن را در تجربه مشترک خود بازشناسند.

سرمایه دینی و کنش جمعی؛ گلوگاه‌های تبدیل ایمان به مسئولیت اجتماعی در ایران

Submitted by 0370542045 on
چرا ظرفیت گسترده دین برای خیرخواهی، ایثار و تعاون، همیشه به مشارکت اجتماعی پایدار تبدیل نمی‌شود؟ این تحلیل نشان می‌دهد مسئله را نمی‌توان صرفاً به کاهش دین‌داری یا ضعف انگیزه فردی فروکاست. گلوگاه اصلی در جایی میان «باور» و «عمل» قرار دارد: ضعف شبکه‌های قابل اعتماد، فرصت‌های روشن مشارکت و نهادهایی که ارزش دینی را به مسئله، نقش و تجربه مؤثر اجتماعی پیوند دهند. از این منظر، چالش اصلی نظام تبلیغ نه فقط توصیه به مسئولیت‌پذیری، بلکه «ساختن مسیر مسئولیت‌پذیرشدن» است.

فاصله ارتباطی در تبلیغ دینی؛ مسئله فهم مخاطب پیش از انتقال پیام

Submitted by 0780983122 on
ارزیابی موفقیت تبلیغ دینی معمولاً از نقطه‌ای آغاز می‌شود که پیام عرضه شده است: آیا مخاطب آن را پذیرفت؟ آیا نگرش یا رفتار او تغییر کرد؟ چنین ارزیابی‌ای مرحله‌ای پیش از اقناع را کم‌رنگ می‌کند: آیا مخاطب اساساً با همان معنایی مواجه شده است که مبلغ قصد انتقال آن را داشته؟ شنیدن یک گزاره، فهمیدن آن و پذیرفتن آن سه رخداد متفاوت‌اند.
تمامی حقوق مادی و معنوی محفوظ است © 1404